Rumania është futur në një fazë të re paqartësie politike pas rrëzimit të qeverisë me mocion mosbesimi, duke hapur një proces negociatash që mund të zgjasë me javë. Sipas zhvillimeve të deritanishme, presidenti Nicuşor Dan pritet të nisë konsultimet me partitë për emërimin e një kryeministri të ri, ndërsa paralelisht po shtohet presioni për të mbajtur jashtë pushtetit partinë e ekstremit të djathtë AUR.
Negociata të gjata dhe qeveri kujdestare
Formimi i kabinetit të ri në Rumani kalon përmes disa hallkave institucionale: konsultimeve të presidentit me partitë, emërimit të kryeministrit dhe më pas votëbesimit në Parlament. Në praktikë, kjo do të thotë se vendi mund të mbetet për një periudhë jo të shkurtër me një qeveri kujdestare.
paragraphs are invalid
Presidenti kërkon vijë të kuqe ndaj AUR
Sipas versionit të bërë publik, presidenti Nicuşor Dan, i kthyer nga samiti i Komunitetit Politik Evropian në Jerevan, do të nisë konsultimet për kreun e ri të qeverisë. Ai është shprehur qartë se AUR nuk duhet të ketë rol në asnjë formulë të ardhshme qeverisëse.
Ky pozicion e ngushton më tej aritmetikën parlamentare. Edhe pse AUR, Social Demokratët, deputetë të palidhur dhe forca të tjera më të vogla votuan së bashku për të rrëzuar qeverinë, deri tani nuk ka sinjale të qarta se ky bashkim votash mund të kthehet në një shumicë funksionale dhe të qëndrueshme.
Koalicioni pro-evropian mbetet skenari më i mundshëm
Skenari që shihet si më i besueshëm është rindërtimi i një koalicioni me partitë pro-evropiane: Liberalët (PNL), Unioni Shpëtoni Rumaninë (USR) dhe UDMR. Një formulë e tillë mund të drejtohet ose nga një kryeministër liberal i ri, ose nga një figurë teknokrate që do të kishte mbështetjen e presidentit për të mbajtur bashkë shumicën.
Megjithatë, kjo zgjidhje nuk duket e lehtë. AUR kryeson aktualisht në sondazhe me rreth 37% mbështetje, çka e bën krizën jo vetëm parlamentare, por edhe politikisht të ndjeshme për kampin pro-perëndimor që kërkon të ruajë kontrollin mbi qeverisjen.
Kriza politike po prek edhe ekonominë
Pasojat nuk po mbeten vetëm në korridoret e politikës. Që nga shpërthimi i krizës, leu rumun është zhvlerësuar ndaj euros, e cila ka arritur nivelin historik prej 5.21 lei.
Në të njëjtën kohë, Rumania duhet të përmbyllë deri në gusht disa reforma të kërkuara nga Bashkimi Evropian për të zhbllokuar rreth 11.4 miliardë euro fonde rimëkëmbjeje. Kjo e bën vakumin politik edhe më problematik, sidomos kur një pjesë e këtyre reformave mbikëqyreshin nga ministri që tani nuk janë më në të njëjtin pozicion politik.
Bilanci i qeverisë së rrëzuar dhe kostoja sociale
Me rënien e kabinetit, largohet edhe Ilie Bolojan nga posti i kryeministrit. Sipas të dhënave të raportuara, ai arriti të ulë deficitin buxhetor nga 9.3% në 7.9%, një lëvizje e rëndësishme për një vend me hendekun më të madh fiskal në BE.
Por ky rezultat erdhi me kosto të lartë sociale. Programi i reformave u mbështet në shkurtime në arsim, kulturë dhe shpenzime sociale, si edhe në rritjen e TVSH-së, masa që rënduan mbi qytetarët e zakonshëm në një kohë inflacioni të lartë. Kjo e bën të qartë se stabiliteti fiskal i pretenduar nga qeveria nuk u përkthye domosdoshmërisht në lehtësim për publikun.
Për momentin, Rumania mbetet mes pazareve politike, kufizimeve numerike në Parlament dhe presionit ekonomik që po rritet nga dita në ditë.
Nëse presidenti do të arrijë të imponojë një shumicë të re pa AUR, kjo mbetet për t’u parë. Deri atëherë, vendi hyn në një fazë ku çdo vonesë politike mund të ketë kosto më të larta se vetë rrëzimi i qeverisë.