Elisa Spiropali ka përcjellë një mesazh për Ditën e Evropës, ku e përshkroi Bashkimin Europian jo si një proces burokratik, por si një model politik e shoqëror ku pushteti kufizohet nga ligji. Mesazhi i saj vjen në një kohë kur retorika pro-BE mbetet e fortë në Tiranë, ndërsa publiku pret më shumë se slogane: standarde reale, institucione funksionale dhe llogaridhënie.
Mesazhi politik i Ditës së Evropës
Sipas Spiropalit, Europa për shqiptarët nuk ka qenë kurrë thjesht një destinacion politik, por një dalje nga izolimi historik dhe një afrim me një botë ku, sipas saj, sundojnë ligji, liria dhe dinjiteti njerëzor.
Në mesazhin e saj, ajo e paraqiti rrugën europiane si zgjedhjen më të rëndësishme për Shqipërinë, duke e lidhur këtë jo vetëm me negociatat, por me atë që e quajti një proces qytetërimi.
“Jo një mal me letra”
Një nga pikat qendrore të deklaratës ishte përkufizimi i Europës jo si “një mal me letra” apo “një pirg me dokumenta”, por si pjesë e një bote ku shteti nuk është pronë e askujt dhe ku forca nuk prevalon mbi dinjitetin e njeriut.
Ky është një formulim politikisht i fortë, sidomos në një vend ku debati për shtetin ligjor, kapjen e institucioneve dhe standardet demokratike mbetet i hapur. Përtej retorikës, pikërisht këto mbeten provat që shoqërojnë çdo diskutim serioz për anëtarësimin në BE.
Integrimi, mes idealit dhe zhgënjimit
Spiropali pranoi se rruga drejt BE-së ka qenë e gjatë, shpesh e padrejtë dhe zhgënjyese. Sipas saj, megjithatë, kjo mbetet e vetmja rrugë që Shqipëria ka zgjedhur.
Ajo shtoi se Europa nuk është perfekte dhe nuk është “e rënë nga qielli”, por një hapësirë ku shoqëritë përpiqen vazhdimisht të korrigjojnë veten në kërkim të lirisë.
Retorika europiane përballë testit të brendshëm
Mesazhi i Spiropalit e vendos sërish theksin te narrativa zyrtare e integrimit si orientim strategjik i padiskutueshëm. Por vetë standardet që përmenden në këto deklarata — kufizimi i pushtetit nga ligji, shteti që nuk i përket askujt, dinjiteti njerëzor — janë pikërisht fusha ku qytetarët kërkojnë prova të matshme dhe jo vetëm gjuhë ceremoniale.
Në fund të mesazhit të saj, Spiropali e quajti këtë një “betejë me veten” që, sipas saj, Shqipëria do ta fitojë së shpejti. Mbetet për t’u parë nëse ky optimizëm do të mbështetet nga zhvillime konkrete në funksionimin e shtetit dhe institucioneve.
Dita e Evropës u shfrytëzua nga kryetarja e Kuvendit për të ripërsëritur kursin pro-BE të mazhorancës. Por përtej deklaratave, pesha e integrimit vijon të matet te reforma, standardet dhe besimi publik se ligji vlen njësoj për të gjithë.
Për publikun shqiptar, pyetja nuk është më vetëm nëse Europa mbetet destinacioni i duhur, por sa nga parimet e saj po zbatohen realisht brenda vendit.