Parada e Ditës së Fitores në Moskë u zhvillua këtë vit në një format më të kufizuar dhe nën masa të shtuara sigurie, në një moment kur lufta në Ukrainë mbetet pa zgjidhje të afërt dhe sinjalet politike nga Moska, Uashingtoni dhe Kievi vazhdojnë të jenë kontradiktore. Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, shqetësimi për sigurinë e Vladimir Putin ka ndikuar drejtpërdrejt në organizimin e aktivitetit dhe në tonin e ditës.
Parada më e reduktuar dhe siguria e shtuar rreth Putinit
Sipas CNN dhe Financial Times, Rusia ka forcuar masat e sigurisë për presidentin Vladimir Putin. Mediat amerikane raportojnë se në sfond qëndrojnë frika për një atentat të mundshëm, si edhe dyshime të raportuara për tensione të brendshme në elitën ruse, përfshirë aludimet se ish-ministri i Mbrojtjes Sergei Shoigu mund të përfshihet në një skenar grushti shteti. Këto mbeten raportime të mediave të huaja dhe jo pretendime të konfirmuara publikisht nga Moska.
Vetë parada në Sheshin e Kuq, sipas agjencisë ruse Tass dhe njoftimeve të Kremlinit, u mbajt në formë më të reduktuar krahasuar me vitet e kaluara. Mjetet e rënda dhe artileria munguan, ndërsa një pjesë e elementëve ushtarakë u shfaqën vetëm në video, çka lidhet sipas versionit zyrtar me rrezikun e sulmeve ukrainase.
Edhe pjesëmarrja ndërkombëtare ishte e kufizuar, me një delegacion më të vogël liderësh nga vende aleate ose mike të Moskës. Kjo e bën edhe më të dukshme përpjekjen e Kremlinit për të ruajtur simbolikën e 9 Majit, por pa ekspozim të tepërt në një klimë pasigurie.
Fjalimi i Putinit: lufta në Ukrainë u fut sërish në narrativën e 1945-ës
Në fjalimin e tij, Putin e lidhi sërish luftën në Ukrainë me mitologjinë shtetërore të Luftës së Dytë Botërore. Ai deklaroi se ushtarët rusë po përballen me një forcë "agresive" të armatosur dhe të mbështetur nga i gjithë blloku i NATO-s, duke e paraqitur konfliktin aktual si vazhdim të një beteje historike kundër armiqve të jashtëm.
Presidenti rus përsëriti gjithashtu se Rusia po zhvillon armë moderne mbi bazën e përvojës së fituar në luftë dhe foli për prodhim masiv të tyre. Ky mesazh vjen në një kohë kur, pavarësisht retorikës së fortë, konflikti nuk ka sjellë përparime vendimtare as në terren dhe as në planin diplomatik.
Nën dritën e këtyre deklaratave, ceremonia e 9 Majit dukej më pak si një kujtesë historike dhe më shumë si një përpjekje e Kremlinit për të ripaketuar luftën aktuale për publikun e brendshëm rus.
Trump shpall armëpushim tre-ditor, por Kremlini lë gjithçka pezull
Donald Trump njoftoi një armëpushim tre-ditor për datat 9, 10 dhe 11 maj, duke shprehur shpresën që ai të mund të zgjatet. Sipas tij, ndalimi i luftimeve do të përfshijë edhe një shkëmbim të një mijë të burgosurve mes dy vendeve.
Por nga Moska sinjalet ishin dukshëm më të ftohta. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi se për një zgjatje të armëpushimit përtej 11 majit nuk ka pasur ende diskutime. Ai shtoi se SHBA-të janë "me nxitim" për t'i dhënë fund konfliktit, ndërsa sipas Kremlinit një marrëveshje kërkon kohë dhe trajtim të detajeve të ndërlikuara.
Pra, edhe kur Uashingtoni përpiqet ta paraqesë si hap drejt fundit të luftës, versioni zyrtar rus kujdeset të mos japë asnjë garanci politike përtej afatit të shkurtër të shpallur.
Mesazhet nga Kievi dhe përplasja simbolike për 9 Majin
Në anën tjetër, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky deklaroi se Ukraina feston Ditën e Evropës me bindjen se është tashmë pjesë integrale e familjes evropiane. Mesazhi i tij ishte i qartë politikisht: e ardhmja e Ukrainës, sipas Kievit, është në Evropë dhe jo në orbitën ruse.
Një tjetër pikë përplasjeje ishte dekreti i publikuar nga Zelensky për paradën në Moskë, ku përmendeshin koordinatat e Sheshit të Kuq si zonë që do të përjashtohej nga sulmet e mundshme ukrainase. Kremlini reagoi ashpër përmes Peskovit, duke deklaruar se Rusia nuk ka nevojë për lejen e askujt për të zhvilluar ceremoninë dhe duke sulmuar retorikisht presidentin ukrainas.
Sipas autoriteteve të përfshira në proces, në orët e para të armëpushimit nuk ishin regjistruar shkelje. Megjithatë, mungesa e një kuadri më të gjerë politik dhe deklaratat kontradiktore nga palët e mbajnë situatën në një ekuilibër të brishtë.
Kontakte të reja në sfond, por pa shenja të forta për kthesë
Bloomberg raportoi se Rustem Umerov pritet të jetë këtë javë në SHBA për bisedime me Steve Witkoff, një zhvillim që mund të sinjalizojë lëvizje të reja në negociata. Megjithatë, deri tani nuk ka tregues publikë që të flasin për një kapërcim real të ngërçit diplomatik.
Nga ana e saj, Moska tha se do të ishte e gatshme të priste një delegacion amerikan nëse ai do të dërgohej, por sqaroi se aktualisht nuk ka asgjë konkrete dhe as plane për një bisedë mes Trump dhe Putin. Kjo lë të kuptohet se, përtej deklaratave të forta publike, kanalet politike mbeten ende në fazë prove.
Në këtë panoramë, parada e 9 Majit shërbeu më shumë si skenë force dhe kontrolli simbolik sesa si shenjë e një de-përshkallëzimi të afërt.
Moskës i duhej një 9 Maj që të demonstronte vazhdimësi dhe autoritet, por formati i reduktuar, masat e shtuara të sigurisë dhe paqartësia për armëpushimin tregojnë se realiteti i luftës po imponon kufij edhe mbi ceremonitë më të kontrolluara të Kremlinit.
Për momentin, retorika mbetet e lartë, ndërsa terreni diplomatik vazhdon të jetë i paqëndrueshëm. Dhe pikërisht aty do të testohet nëse armëpushimi tre-ditor ishte një sinjal i parë apo thjesht një ndërprerje e përkohshme pa peshë reale politike.