Bashkimi Evropian mbledh sot në një tryezë të përbashkët ministrat e Jashtëm të vendeve anëtare dhe homologët nga Ballkani Perëndimor. Sipas përgatitjeve zyrtare, takimi synon të japë një shtysë për diskutimet mbi rajonin, por në qendër mbetet sërish dialogu Kosovë-Serbi, një proces që vetë diplomatët evropianë pranojnë se po ecën pa ritmin që Brukseli do të donte.
Takimi në Bruksel dhe çfarë pritet të diskutohet
Sot zhvillohet takimi mes 27 shefave të diplomacisë së Bashkimit Evropian dhe gjashtë ministrave të Jashtëm të Ballkanit Perëndimor. Sipas burimeve të përfshira në përgatitje, ky format shihet si paraprirës i diskutimeve që ministrat e BE-së do të zhvillojnë më pas vetëm mes tyre për situatën në rajon.
Në tryezë pritet të jenë edhe përgatitjet për samitin BE–Ballkani Perëndimor, i cili është parashikuar të mbahet në qershor në Tivat të Malit të Zi. Zyrtarisht, theksi vihet te bashkëpunimi me rajonin, por edhe te raportet mes vetë vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Brukseli kërkon më shumë rreshtim me politikën e jashtme të BE-së
Sipas diplomatëve evropianë, fokusi i diskutimeve do të jetë forcimi i bashkëpunimit mes BE-së dhe vendeve të rajonit, rritja e qëndrueshmërisë ndaj ndikimeve të jashtme negative dhe harmonizimi me politikën e jashtme të unionit, përfshirë edhe sanksionet.
Ky është një sinjal i qartë për pritshmëritë e Brukselit ndaj rajonit, në një kohë kur BE kërkon jo vetëm koordinim formal, por edhe rreshtim politik më të fortë nga qeveritë e Ballkanit Perëndimor.
Dialogu Kosovë-Serbi mbetet nyja që nuk zgjidhet
Sipas zyrtarëve të njohur me përgatitjet e takimit, një nga temat që BE dëshiron ta mbajë në fokus është dialogu për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë. Burime diplomatike kanë pranuar se nuk ka kënaqësi me dinamikën e deritanishme të procesit.
Një diplomat evropian, i cituar në kushte anonimiteti, ka thënë se megjithëse muajt e fundit kanë sjellë disa rezultate, dialogu ende nuk ka ritmin që Brukseli do të donte dhe se pritet një shtysë e re për ta avancuar. Kjo tregon se, pavarësisht deklaratave të përsëritura për angazhim, procesi vazhdon të mbetet i bllokuar në praktikë.
Kaja Kallas gati për rol më aktiv, por terreni politik mbetet i paqëndrueshëm
Sipas versionit diplomatik të paraqitur në Bruksel, përfaqësuesja e lartë e BE-së për politikë të jashtme dhe siguri, Kaja Kallas, ka shprehur gatishmëri për të luajtur rolin e saj në këtë proces dhe, nëse krijohen kushtet, për të thirrur edhe një rund të ri dialogu në nivel liderësh.
Megjithatë, po këto burime pranojnë se situata e brendshme në Kosovë e vështirëson një zhvillim të tillë, për shkak të cikleve të vazhdueshme zgjedhore. Liderët e Kosovës dhe Serbisë janë takuar për herë të fundit në kuadër të dialogut në shtator 2023, ndërsa Kallas, e cila mori detyrën në dhjetor 2024, ende nuk ka pasur një takim të nivelit më të lartë politik nën drejtimin e saj.
Kriza politike në Kosovë dhe protestat në Serbi frenojnë procesin
Gjatë vitit 2025, mungesa e takimeve në kuadër të dialogut është justifikuar me rrethana të pafavorshme të brendshme politike, si në Serbi ashtu edhe në Kosovë, edhe pse me natyrë të ndryshme.
Në Serbi, që prej nëntorit 2024 po zhvillohen protesta pas shembjes së strehës mbi hyrjen e stacionit hekurudhor në Novi Sad, ku humbën jetën 16 qytetarë. Në Kosovë, vendi është përballur me krizë institucionale për shkak të mungesës së një marrëveshjeje politike për formimin e institucioneve pas zgjedhjeve. Zgjedhjet parlamentare janë mbajtur në shkurt dhe dhjetor 2025, ndërsa zgjedhjet e reja janë caktuar për 7 qershor.
Takimi i sotëm në Bruksel vjen kështu më shumë si përpjekje për të mbajtur proceset ndezur sesa si tregues i një përparimi real. Për dialogun Kosovë-Serbi, vetë sinjalet që vijnë nga BE tregojnë se problemi nuk është mungesa e tryezave, por mungesa e një dinamike që të prodhojë rezultat politik.
Nëse nga kjo mbledhje do të dalë më shumë se një mesazh rutinë diplomatik, mbetet të shihet në ditët në vijim.