Pas një samiti dyditor në Pekin me Xi Jinping, Donald Trump dha një sinjal të drejtpërdrejtë për Tajvanin: sipas versionit të tij, SHBA nuk ka interes të shohë një shtytje drejt pavarësisë formale të ishullit dhe nuk kërkon një konflikt ushtarak me Kinën. Deklarata e vendos sërish në qendër paqartësinë amerikane mes mbështetjes për Tajvanin dhe përpjekjes për të mos provokuar Pekinin.
Mesazh i qartë pas samitit me Xi
Në një intervistë për Fox News pas takimit në Pekin, Trump përsëriti se politika amerikane ndaj Tajvanit, sipas tij, nuk ka ndryshuar. Ai theksoi se nuk dëshiron të shohë një lëvizje drejt pavarësisë formale të Tajvanit dhe se Uashingtoni nuk po kërkon përballje me Kinën.
Trump e lidhi këtë qëndrim me koston dhe rrezikun e një konflikti në Azi, duke argumentuar se SHBA nuk dëshiron të përfshihet në një luftë “në anën tjetër të globit”. Në të njëjtën linjë, ai tha se synimi i tij është ulja e tensioneve dhe jo përshkallëzimi i tyre.
Qëndrimi amerikan mbetet i dyfishtë
Pavarësisht toneve pajtuese ndaj Pekinit, SHBA vijon të mbajë lidhje të ngushta me Tajvanin prej dekadash dhe, sipas ligjit amerikan, i ofron ishullit mjete vetëmbrojtëse. Megjithatë, Uashingtoni nuk e njeh zyrtarisht Tajvanin si shtet të pavarur dhe marrëdhëniet me Kinën mbështeten te parimi se ekziston vetëm një qeveri kineze.
Kjo është pikërisht zona gri që administratat amerikane kanë ruajtur ndër vite: mbështetje praktike për Tajvanin, por pa njohje formale. Edhe vetë Trump ka lënë më herët të paqartë nëse SHBA do ta mbronte ushtarakisht Tajvanin në rast konflikti, duke thënë se nuk ishte “i angazhuar në asnjë drejtim”.
Pekini e sheh Tajvanin si vijë të kuqe
Sipas mediave shtetërore kineze, Xi Jinping e cilësoi çështjen e Tajvanit si pikën më të rëndësishme në marrëdhëniet Kinë-SHBA. Po sipas këtij raportimi, ai paralajmëroi se nëse kjo çështje nuk trajtohet siç duhet, dy vendet mund të përplasen apo edhe të përballen drejtpërdrejt.
Trump nga ana e tij u shpreh se nuk mendon se një luftë me Kinën për Tajvanin është e afërt, duke pretenduar se Xi nuk dëshiron luftë. Megjithatë, në terren tensionet nuk janë zbutur: Kina ka shtuar vitet e fundit stërvitjet ushtarake rreth Tajvanit, duke e mbajtur krizën aktive dhe jo thjesht retorike.
Armët, status quo-ja dhe presioni mbi Tajvanin
Në fund të vitit të kaluar, administrata Trump njoftoi një shitje armësh për Tajvanin me vlerë 11 miliardë dollarë, përfshirë lëshues raketash të avancuara dhe lloje të ndryshme raketash. Ky hap u kundërshtua ashpër nga Pekini. Trump tha se do të vendosë së shpejti nëse do të ecë përpara me këtë shitje, duke lënë të kuptohet se tema është diskutuar gjerësisht me Xi Jinping.
Nga ana tjetër, presidenti tajvanez Lai Ching-te ka deklaruar më parë se Tajvani nuk ka nevojë të shpallë zyrtarisht pavarësinë, pasi e konsideron veten tashmë shtet sovran. Pekini e ka sulmuar vazhdimisht këtë qëndrim, ndërsa shumica e tajvanezëve, sipas materialit burimor, mbështesin ruajtjen e status quo-së: as pavarësi formale, as bashkim me Kinën.
Ministri i Jashtëm i Tajvanit, Lin Chia-lung, tha se qeveria po e ndiqte nga afër samitin SHBA-Kinë dhe se ishte në komunikim të ngushtë me Uashingtonin dhe partnerë të tjerë. Ai akuzoi Kinën për rritje të rrezikut në rajon përmes veprimeve ushtarake agresive dhe shtypjes autoritare.
Edhe sinjalet nga Uashingtoni kanë shtuar paqartësinë
Paqartësia nuk vjen vetëm nga deklaratat e Trump. Në shkurt 2025, Departamenti amerikan i Shtetit hoqi nga faqja zyrtare një formulim që përsëriste kundërshtimin e Uashingtonit ndaj pavarësisë së Tajvanit. Pekini reagoi duke thënë se ndryshimi u jepte “mesazhin e gabuar” forcave separatiste.
Zyrtarët amerikanë në Tajvan u përgjigjën në atë kohë se SHBA kundërshton çdo ndryshim të njëanshëm të status quo-së nga cilado palë. Kjo do të thotë se, edhe kur Uashingtoni përpiqet të qetësojë Pekinin, linja reale mbetet e mbushur me ambiguitet strategjik dhe me sinjale të ndryshme në publik.
Deklarata e Trump e bën më të qartë një element të politikës amerikane: SHBA nuk po ofron mbështetje për një pavarësi formale të Tajvanit, edhe pse vazhdon ta armatosë dhe ta trajtojë si partner kyç në rajon.
Pikërisht kjo kontradiktë mban të ndezur dosjen më të rrezikshme në raportet SHBA-Kinë, ku çdo lëvizje retorike apo ushtarake lexohet menjëherë si test force nga të gjitha palët.