Takimi i shumëpritur mes Donald Trump dhe Xi Jinping në Pekin prodhoi imazhe pajtimi dhe deklarata optimiste, por përtej fasadës diplomatike, përplasjet kryesore mbeten të hapura. Sipas versioneve zyrtare dhe vlerësimeve të analistëve të cituar në raportim, Tajvani, tregtia, teknologjia dhe lufta në Iran vazhdojnë ta mbajnë marrëdhënien mes dy fuqive në një ekuilibër të pasigurt.
Samiti në Pekin, mes toneve të buta dhe mosbesimit të vjetër
Bisedimet kokë më kokë mes Trump dhe Xi zgjatën më shumë se dy orë më 14 maj në Pekin dhe ishin takimi i parë i këtij niveli që nga tetori i vitit 2025, kur të dy u takuan në Korenë e Jugut.
Në hyrje të samitit, Xi kërkoi bashkëpunim mes dy ekonomive më të mëdha të botës dhe, sipas mediave shtetërore kineze, tha se Kina dhe SHBA duhet të jenë “partnerë dhe jo kundërshtarë”. Nga ana tjetër, Trump e quajti Xinë “mik” dhe deklaroi se marrëdhëniet mund të bëhen “më të mira se kurrë më parë”.
Megjithatë, sinjalet publike të afrimit nuk ndryshojnë thelbin e përplasjes. Sipas analistëve të cituar në material, të dyja palët duken më shumë të interesuara të menaxhojnë tensionet dhe të shmangin përshkallëzimin, sesa të arrijnë një marrëveshje të madhe politike.
Tajvani mbetet pika më e nxehtë
Çështja e Tajvanit u paraqit si një nga nyjet më të ndjeshme të samitit. Sipas agjencisë shtetërore kineze Xinhua, Xi e paralajmëroi Trump se menaxhimi i gabuar i kësaj dosjeje mund t’i shtyjë të dy vendet drejt përplasjes së drejtpërdrejtë.
Kina e konsideron Tajvanin pjesë të territorit të saj dhe ka përsëritur se synon ta vendosë nën kontroll, edhe me forcë nëse është e nevojshme. Në këtë sfond, Uashingtoni raportohet se e ka shtyrë njoftimin në Kongres për një paketë armësh prej 13 miliardë dollarësh për Tajvanin, me synimin për të mos i rritur tensionet para samitit.
Pikërisht këtu duket edhe brishtësia e raporteve: një deklaratë e butë në sallë nuk e zbeh faktin se një lëvizje ushtarake, një paketë armësh apo një ndryshim kursi në Indo-Paqësor mund ta rikthejë krizën në nivel përplasjeje.
Tregtia dhe teknologjia: gjeste të kufizuara, pazare më të mëdha në pritje
Në planin ekonomik, sinjalet e para flasin për lëshime të vogla, jo për zhbllokim të vërtetë. Kina ka miratuar licenca eksporti për disa qindra thertore amerikane, duke lejuar rifillimin e dërgesave të mishit të viçit drejt tregut kinez, pasi licencat kishin skaduar në mars 2025.
Sipas raportimit, ky shihet më shumë si një gjest i kufizuar vullneti të mirë përpara negociatave më të vështira mbi tarifat, kontrollet e eksporteve dhe zinxhirët e furnizimit. Trump e ka vënë theksin publikisht tek tregtia dhe investimet, ndërsa Pekini kërkon lehtësim nga kufizimet amerikane mbi teknologjinë e avancuar dhe garanci kundër tarifave të reja.
Një tjetër levë presioni mbeten mineralet e rralla tokësore, ku Kina ka peshë dominuese globale. Këto materiale, thelbësore për industrinë e teknologjisë dhe mbrojtjes, vazhdojnë të përdoren si instrument negociues në rivalitetin ekonomik mes dy vendeve.
Irani dhe Hormuzi e shtyjnë samitin përtej axhendës dypalëshe
Takimi në Pekin u zhvillua edhe nën hijen e luftës në Iran dhe pasojave në transportin detar përmes Ngushticës së Hormuzit, një arterie strategjike për tregun global të energjisë. Sipas materialit, Trump pritet të kërkojë që Kina të përdorë lidhjet e saj me Teheranin për të nxitur një marrëveshje më të gjerë paqeje dhe për të lehtësuar kufizimet mbi qarkullimin detar.
Por qëndrimi amerikan nuk paraqitet i unifikuar. Para nisjes për në Pekin, Trump deklaroi se SHBA nuk kishte nevojë për ndihmën e Kinës për Iranin, ndërsa sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, tha se Uashingtoni ia kishte paraqitur Pekinit arsyet pse duhet të marrë një rol më aktiv.
Kina, nga ana e saj, ruan lidhje të forta ekonomike me Iranin dhe mbetet një prej blerësve më të mëdhenj të naftës iraniane. Kjo i jep Pekinit peshë të shtuar në një moment kur çmimet e energjisë dhe pasiguria në Hormuz po rrisin presionin mbi ekonominë globale.
Më shumë menaxhim krize sesa kthesë historike
Leximi i përgjithshëm që del nga samiti është i kujdesshëm: jo një rilindje e marrëdhënieve SHBA-Kinë, por një përpjekje për të mos i lënë ato të rrëshqasin në krizë të hapur.
Analistët e cituar në raportim vlerësojnë se çdo rezultat i mundshëm pritet të jetë i kufizuar, transaksional dhe lehtësisht i kthyeshëm. Kjo do të thotë se buzëqeshjet në Pekin mund të shërbejnë për fotografi politike afatshkurtra, por jo domosdoshmërisht për të ndryshuar rivalitetin strategjik në themel.
Për momentin, samiti ka prodhuar më shumë sinjale kontrolli dëmesh sesa prova se Uashingtoni dhe Pekini kanë gjetur një formulë të qëndrueshme bashkëjetese.
Nëse ka një përfundim të qartë nga takimi Trump-Xi, ai është ky: retorika e ngrohtë nuk mjafton për të mbuluar çarjet reale mes dy fuqive.
Tajvani, teknologjia, tregtia dhe Irani mbeten dosje të hapura, ku çdo lëshim i vogël mund të pasohet nga një përplasje edhe më e madhe. Përtej ceremonialit në Pekin, raportet SHBA-Kinë vijojnë të ecin mbi një terren të paqëndrueshëm.