Kandidati i propozuar për ambasador i Shteteve të Bashkuara në Shqipëri, Eric Wendt, ka dhënë në Senatin amerikan një vlerësim pozitiv për SPAK-un, duke e cilësuar si strukturë të vlefshme, apolitike dhe të pavarur. Megjithatë, vetë Wendt nënvizoi se po fliste mbi bazën e asaj që kishte lexuar dhe jo nga një ndërveprim i drejtpërdrejtë me institucionin shqiptar të posaçëm kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.
Pyetja në Senat për rolin e SPAK-ut
Gjatë seancës në Komitetin për Marrëdhëniet me Jashtë në Senatin amerikan, Wendt u pyet nga senatorja Shaheen për rolin që një organ si SPAK mund të ketë në mbrojtjen e demokracisë në Shqipëri dhe në ndikimin që mund të japë mbi klimën e investimeve.
Pyetja e senatores e lidhi drejtpërdrejt funksionimin e strukturave kundër korrupsionit me mbështetjen amerikane në Shqipëri, por edhe me sigurinë e investimeve dhe mjedisin e biznesit. Në këtë pikë, vlerësimet që pasuan nga kandidati për ambasador erdhën si pjesë e një leximi politik dhe institucional të rolit të SPAK-ut.
Wendt: vlerësim pozitiv, por pa eksperiencë direkte me SPAK-un
Sipas versionit të bërë publik nga dëshmia e tij, Wendt tha se SPAK-u, “nga gjithçka që kam lexuar”, ka qenë një organizatë shumë e vlefshme, apolitike dhe e pavarur. Ai theksoi po ashtu se nuk ka pasur ndërveprim me SPAK-un gjatë vizitave të tij të mëparshme në Shqipëri.
Ky është një detaj me peshë në leximin e deklaratës së tij: vlerësimi nuk u paraqit si rezultat i një njohjeje të drejtpërdrejtë të punës së SPAK-ut, por si përmbledhje e informacionit që ai tha se kishte lexuar mbi institucionin dhe mbi mekanizmat e tij të funksionimit.
Theksi te pavarësia, verifikimi dhe bashkëpunimi me SHBA
Në dëshminë e tij, Wendt përmendi procesin e verifikimit të prokurorëve që hyjnë në SPAK, rolin mbikëqyrës të partnerëve ndërkombëtarë, si edhe strukturat që veprojnë në mbështetje të kësaj prokurorie, përfshirë BKH-në. Ai iu referua edhe bazës kushtetuese të SPAK-ut në Shqipëri.
Po sipas asaj që deklaroi në Senat, bashkëpunimi i SPAK-ut me agjenci amerikane të zbatimit të ligjit në Tiranë, me Departamentin e Drejtësisë, FBI-në dhe DEA-n, ka qenë i vazhdueshëm dhe transparent. Edhe këtu, Wendt sqaroi se po fliste nga sa kishte lexuar dhe nga informacionet që i ishin përcjellë.
Lidhja me krimin ndërkombëtar dhe klimën e biznesit
Wendt tha se puna e SPAK-ut kundër organizatave kriminale ndërkombëtare ka qenë e rëndësishme dhe përmendi edhe një operacion të fundit për bllokimin e disa tonëve kokainë që vinte nga Karaibet. Në të njëjtën linjë, ai argumentoi se funksionimi apolitik dhe i pavarur i kësaj strukture mund të ndikojë pozitivisht te siguria, kontratat, tenderët dhe transparenca.
Ky është një mesazh që shkon përtej drejtësisë penale dhe hyn në territorin e investimeve dhe të interesit ekonomik amerikan në Shqipëri. Megjithatë, mbetet për t’u parë se si këto vlerësime politike do të përkthehen në qëndrime konkrete diplomatike, nëse kandidatura e tij konfirmohet.
Deklarata e Eric Wendt në Senatin amerikan vjen si një sinjal i qartë mbështetjeje për SPAK-un nga niveli diplomatik amerikan, por edhe me një kufizim të shprehur hapur nga vetë ai: vlerësimi i tij mbështetet te materialet që ka lexuar dhe jo te përvoja e drejtpërdrejtë me institucionin.
Për Shqipërinë, ku debati mbi pavarësinë reale të institucioneve të drejtësisë mbetet i hapur, kjo nuancë nuk është dytësore. Ajo kërkon që lavdërimet zyrtare të lexohen me kujdes, jo si certifikim përfundimtar, por si pozicionim diplomatik që ende pret testin e terrenit.