SHBA dhe Irani pritet të finalizojnë brenda orëve një draft-marrëveshje për armëpushim dhe ulje tensionesh, sipas raportimeve të Al Arabiya pas negociatave të ndërmjetësuara nga Katari dhe Pakistani. Por përtej listës së pikave që paraqiten si kornizë për paqe, bie në sy një boshllëk i rëndësishëm: në draft nuk përmendet drejtpërdrejt programi bërthamor iranian, një nga nyjet më të ndjeshme mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Çfarë parashikon drafti i raportuar
Sipas versionit të publikuar nga Al Arabiya, dokumenti përfshin një armëpushim të menjëhershëm, të plotë dhe pa kushte në tokë, det dhe ajër, si edhe ndalimin e operacioneve ushtarake.
Drafti parashikon gjithashtu angazhim të ndërsjellë për të mos goditur infrastrukturën ushtarake, civile apo ekonomike, si dhe ndërprerjen e asaj që përshkruhet si luftë mediatike mes palëve.
Në tekst përfshihet edhe respektimi i sovranitetit dhe integritetit territorial të secilit shtet, së bashku me zotimin për mosndërhyrje në punët e brendshme.
Lundrimi, sanksionet dhe hyrja në fuqi
Një tjetër pikë kyçe në draft është garantimi i lirisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, Gjirin Arabik dhe Gjirin e Omanit, korridore me peshë të madhe strategjike dhe ekonomike për rajonin.
Dokumenti, sipas raportimit, parashikon heqje graduale të sanksioneve amerikane ndaj Iranit, në këmbim të zbatimit të marrëveshjes nga Teherani. Në të njëjtën linjë përmendet edhe heqja e bllokadës detare që ka kufizuar eksportet iraniane të naftës.
Po ashtu, drafti sanksionon që marrëveshja të hyjë në fuqi menjëherë pas njoftimit zyrtar nga të dyja palët.
Çështjet që shtyhen për më vonë
Pavarësisht se paraqitet si një zhvillim i madh diplomatik, drafti lë jashtë referencat direkte për programin bërthamor iranian. Kjo mungesë nuk është periferike, por prek një nga temat që ka prodhuar për vite tensionin më të fortë mes dy vendeve.
Sipas materialit burimor, programi bërthamor dhe menaxhimi i trafikut detar në Ngushticën e Hormuzit pritet të trajtohen në negociata të veçanta gjatë javëve në vijim.
Kjo do të thotë se edhe nëse shpallet marrëveshja, disa nga dosjet më të vështira mbeten të pazgjidhura dhe nuk mund të konsiderohen të mbyllura vetëm nga ky draft.
Negociata të reja brenda një jave
Një nga pikat e draftit parashikon nisjen e negociatave për çështjet e pambyllura brenda shtatë ditëve. Po ashtu, dokumenti përfshin krijimin e një mekanizmi të përbashkët për monitorimin e zbatimit dhe për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve.
Nga Teherani, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, ka deklaruar se Irani nuk ka kërkuar “asnjë lëshim” nga SHBA, por “rivendosjen e të drejtave të tij”, sipas versionit të cituar në material.
Nëse njoftimi zyrtar konfirmohet, marrëveshja mund të shënojë një zhvillim me peshë për Lindjen e Mesme. Megjithatë, deri në publikimin e plotë të tekstit dhe konfirmimin nga të dyja palët, shumë prej pikave mbeten në nivel raportimesh mediatike.
Për momentin, drafti paraqet më shumë një kornizë për ulje të menjëhershme të tensionit sesa një zgjidhje të plotë të mosmarrëveshjeve mes SHBA dhe Iranit.
Ajo që do të peshojë realisht nuk është vetëm njoftimi politik, por nëse pikat e raportuara do të shoqërohen me verifikim, zbatim dhe përgjigje për çështjet që drafti i ka lënë pezull.