Një shumë prej 24 miliardë dollarësh, e mbajtur e ngrirë jashtë Iranit, po del si pengesa më e madhe në përpjekjet për të çuar përpara bisedimet mes Uashingtonit dhe Teheranit. Sipas një analize të medias britanike "The Independent" dhe raportimeve të cituara nga agjenci iraniane, pikërisht çështja e këtyre aseteve po e mban pezull një marrëveshje paraprake që do të hapte rrugë për negociata më të gjera.
Fokusi i ngërçit është zhvendosur te paratë e ngrira
Sipas materialit, negociatat për një marrëveshje të mundshme paqeje nuk po bllokohen vetëm nga çështjet ushtarake apo bërthamore, por gjithnjë e më shumë nga debati për fondet iraniane të bllokuara në banka të ndryshme në botë.
Agjencitë iraniane Fars News Agency dhe Tasnim News Agency e paraqesin lirimin e këtyre aseteve si pikën kryesore të mosmarrëveshjes. Sipas këtij versioni, Teherani kërkon zhbllokimin e menjëhershëm të 24 miliardë dollarëve si pjesë e një marrëveshjeje paraprake.
Armëpushim i brishtë dhe akuza për shkelje
Në të njëjtën kohë, klima politike mbetet e paqëndrueshme. Sipas raportimeve, armëpushimi i brishtë në Lindjen e Mesme është vënë sërish në provë pas akuzave të Iranit ndaj SHBA-së për shkelje të marrëveshjes përmes goditjeve pranë Ngushticës së Hormuzit.
Administrata e Donald Trump, sipas versionit zyrtar të cituar në media, i ka minimizuar incidentet. Megjithatë, kjo nuk e ka zbehur tensionin që po shoqëron bisedimet dhe as mosbesimin mes palëve.
Çfarë kërkon secila palë
Trump vijon të kërkojë që Irani të heqë dorë përfundimisht nga ambiciet për armë bërthamore. Nga ana tjetër, Teherani kërkon garanci për sovranitetin e tij, fundin e luftës në Liban dhe heqjen e bllokadës detare amerikane.
Në këtë sfond, lirimi i parave të ngrira nuk po trajtohet si çështje teknike, por si pjesë e drejtpërdrejtë e pazarit politik që do të përcaktojë nëse dialogu do të ecë apo do të mbetet në vendnumëro.
Sa para janë të bllokuara dhe ku ndodhen
Sipas zyrtarëve të cituar në raportime, asetet iraniane të ngrira në mbarë botën arrijnë në rreth 100 miliardë dollarë. Ato mbahen kryesisht në Kinë, Indi, Japoni, Katar dhe Irak.
Një pjesë e rëndësishme e tyre, rreth 6 miliardë dollarë, lidhet me të ardhurat nga shitja e naftës iraniane në Korenë e Jugut. Këto fonde u ngrinë pas rikthimit të sanksioneve amerikane në vitin 2018, kur Trump u tërhoq nga marrëveshja bërthamore me Iranin.
Më herët, Irani kishte kërkuar zhbllokimin e 12 miliardë dollarëve të mbajtura në Katar, por tani kërkesa e raportuar është dyfish më e lartë.
Uashingtoni shmang përgjigjen e drejtpërdrejtë
Nga ana amerikane, nuk ka pasur koment të qartë publik për çështjen e fondeve të ngrira. Sipas mediave britanike, aleatët e Trump kundërshtojnë lirimin e miliardave përpara se Irani të pranojë kufizime të forta mbi programin e tij bërthamor.
Ky qëndrim tregon se për Uashingtonin, zhbllokimi i parave nuk shihet thjesht si hap ekonomik, por si koncesion politik që mund të interpretohet si fitore për Teheranin. Pikërisht këtu duket se po ngurtësohet edhe më shumë ngërçi.
Negociatat, sipas raportimeve, po vijojnë në Katar, ku pala iraniane po përpiqet të sigurojë një marrëveshje paraprake për lirimin e fondeve dhe rifillimin e dialogut me SHBA-në.
Por deri tani, 24 miliardë dollarët e ngrirë duken më shumë se një shifër financiare: ato janë kthyer në testin real të gatishmërisë së dy palëve për të lëvizur nga retorika te kompromisi.