Qeveria po shtyn përpara ndryshime ligjore që zgjerojnë dhe formalizojnë misionin e SHISH, duke futur në tekstin e ligjit ndjekjen e kërcënimeve ndaj sigurisë ekonomike, sulmeve kibernetike dhe asaj që paraqitet si luftë hibride. Lëvizja vjen pas sulmeve kibernetike të atribuuara Iranit tre vite më parë dhe në një klimë ku pushteti ka folur shpesh për kërcënime të reja në mjedisin e sigurisë, përfshirë edhe gjatë protestave.
Çfarë parashikon projektligji për SHISH
Sipas dokumentit të paraqitur në komision parlamentar, SHISH do të ketë të përcaktuar shprehimisht në ligj mbledhjen e informacionit për kërcënimet ndaj sigurisë ekonomike, kërcënimet kibernetike dhe kërcënimet hibride me ndikim në sigurinë e vendit.
Në projektligj përfshihet edhe mbledhja e informacionit për kërcënimet ndaj infrastrukturës kritike dhe asaj të rëndësishme të Republikës së Shqipërisë. Këto fusha, edhe pse sipas materialit nuk kanë qenë jashtë vëmendjes së institucionit, tashmë po futen në mënyrë të qartë në bazën ligjore.
Konteksti politik dhe framing-u zyrtar
Nisma vjen pasi qeveria ka folur prej kohësh për rreziqe kibernetike dhe hibride. Në materialin shoqërues përmenden sulmet kibernetike të Iranit ndaj shërbimeve qeveritare online tre vite më parë, si edhe referenca të kryeministrit Edi Rama për një luftë hibride që, sipas versionit zyrtar, po shfaqet edhe në kontekstin e protestave.
Ky është pikërisht elementi që e bën diskutimin më të ndjeshëm: zgjerimi i mandatit të një shërbimi inteligjent në terma të gjerë si “lufta hibride” kërkon standarde të larta kontrolli dhe transparence institucionale, sidomos kur përdoret në një mjedis politik të polarizuar.
Ndryshon edhe emri i institucionit
Një nga pikat e projektligjit parashikon që emërtimi “Shërbimi Informativ Kombëtar” të zëvendësohet me “Shërbimi Informativ i Shtetit”. Ndryshimi është përfshirë në paketën e amendimeve të shqyrtuara në komision.
Në seancën e komisionit, ministrja për Marrëdhëniet me Parlamentin, Erjona Ismaili, sqaroi nevojën e ndryshimeve të propozuara, ndërsa përfaqësueset e SHISH argumentuan domosdoshmërinë e paketës ligjore.
Përjashtim nga deklarimi i pagës dhe kontrolli i brendshëm i pasurive
Një tjetër pikë që tërheq vëmendje lidhet me deklarimin e të ardhurave dhe kontrollin e pasurive të punonjësve të SHISH. Projektligji parashikon që ata të përjashtohen nga detyrimi për deklarimin e të ardhurave të përfituara nga paga, si edhe nga deklarimi dhe kontrolli i pasurive, detyrimeve financiare të të zgjedhurve dhe disa nëpunësve publikë.
Sipas draftit, kontrolli vjetor do të kryhet nga një strukturë e posaçme brenda vetë Shërbimit Informativ të Shtetit, mbi bazën e procedurave të përcaktuara me akt të brendshëm të drejtorit të SHISH. Drejtoresha juridike e SHISH, Amarta Dhima, paraqiti në komision arsyetimin për këtë ndryshim.
Kjo formulë e kontrollit të brendshëm pritet të ngrejë pikëpyetje për mekanizmat e pavarur të mbikëqyrjes, duke qenë se verifikimi i pasurive mbetet brenda institucionit dhe jo në një strukturë të jashtme.
Debati në komision dhe miratimi
Gjatë mbledhjes, anëtari i opozitës Igli Cara përdori praninë e tre drejtoreshave të SHISH për të kërkuar përgjigje lidhur me zhvillimet aktuale dhe protestat.
Në fund, ndryshimet e propozuara në projektligj u miratuan në komision, duke i hapur rrugë fazave të tjera të procedurës parlamentare.
Drafti i ri jo vetëm zgjeron fushën e veprimit të SHISH në emër të sigurisë kombëtare, por prek edhe çështje delikate të kontrollit institucional dhe llogaridhënies. Pikërisht aty pritet të përqendrohet debati real, përtej justifikimeve zyrtare mbi kërcënimet e reja.