Tensionet mes SHBA-së dhe Iranit po mbeten të ndezura, me një tjetër sinjal përplasjeje rreth kontrollit në Ngushticën e Hormuzit. Sipas versionit të zyrtarëve iranianë, Uashingtoni ka shkelur armëpushimin, ndërsa Teherani po shtyn hapur për njohjen e asaj që e quan “rendi i ri iranian” në një nga korridoret më të ndjeshme të tregtisë globale të naftës. Në të njëjtën kohë, anulimi i vizitës së paralajmëruar të shefit të Pentagonit në Izrael ka shtuar paqartësinë në rajon.
Teherani ashpërson tonin për kalimin në Hormuz
Kryetari i Parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, akuzoi SHBA-në se ka shkelur armëpushimin në disa mënyra. Mes pretendimeve të tij ishte edhe ajo që ai e paraqiti si shkelje të “rregullave të reja iraniane” në Ngushticën e Hormuzit.
Më tej, deputeti i lartë iranian Ebrahim Azizi deklaroi se, sipas tij, “nuk ka alternativë tjetër” përveç njohjes së “rendit të ri iranian” në këtë korridor strategjik detar. Kjo gjuhë tregon se Teherani po përpiqet ta kthejë një pretendim politik në standard të detyrueshëm për lundrimin në zonë.
Çfarë parashikonte memorandumi i 17 qershorit
Sipas memorandumit të mirëkuptimit të arritur më 17 qershor, Irani ishte angazhuar të garantonte kalimin e sigurt të anijeve tregtare për 60 ditë, pa tarifa shtesë.
Por në praktikë, autoritetet iraniane kanë kërkuar që çdo anije të koordinohet me Teheranin gjatë kalimit. Po ashtu, ato kanë paralajmëruar se përdorimi i korridoreve detare të përcaktuara nga Organizata Ndërkombëtare Detare, pa miratimin e Iranit, është “i papranueshëm dhe plotësisht i rrezikshëm”.
Një nyje e hapur mes Uashingtonit dhe Teheranit
Siguria në Ngushticën e Hormuzit mbetet një nga çështjet më të debatueshme në negociatat mes SHBA-së dhe Iranit. Dy palët kanë interpretime të ndryshme për kontrollin dhe rregullat e lundrimit në këtë zonë me peshë të madhe strategjike.
Përtej deklaratave publike, përplasja lidhet drejtpërdrejt me kontrollin real mbi një arterie ku kalon një pjesë e konsiderueshme e tregtisë botërore të naftës. Kjo e bën çdo ndryshim të njëanshëm të rregullave jo vetëm rajonal, por me pasoja më të gjera ekonomike dhe të sigurisë.
Vizita e anuluar në Izrael dhe heshtja zyrtare
Në këtë klimë, BBC raportoi se sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka anuluar vizitën që ishte planifikuar të zhvillonte në Izrael. Ai ndodhej në Turqi për samitin e NATO-s së bashku me presidentin Donald Trump, ndërsa vizita në Izrael nuk ishte konfirmuar zyrtarisht nga asnjëra palë.
Sipas mediave ndërkombëtare, gjatë takimit pritej të diskutohej shqetësimi i Izraelit për mundësinë e shitjes së avionëve luftarakë F-35 Turqisë. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka deklaruar më herët se një marrëveshje e tillë do të ishte gabim.
Deri tani, as Uashingtoni dhe as Tel Avivi nuk kanë dhënë shpjegim zyrtar për anulimin e vizitës, duke lënë hapur pyetjen nëse kemi të bëjmë me një ndryshim rutinë axhende apo me një sinjal më të gjerë të tensioneve në prapaskenë.
Për momentin, ajo që dihet është se Hormuzi mbetet një pikë presioni ku deklaratat politike po shoqërohen me tentativa për të imponuar rregulla në terren.
Ndërsa mungojnë sqarimet zyrtare për lëvizjet e SHBA-së dhe për anulimin e vizitës në Izrael, pasiguria në rajon vetëm sa thellohet.