Uashingtoni po rrit presionin ndaj Teheranit pas incidenteve të fundit në Ngushticën e Hormuzit, një korridor jetik për energjinë globale. Sipas raportimeve të mediave amerikane, kërkesa e SHBA-së është që Irani të dalë publikisht dhe të garantojë se kjo rrugë detare mbetet e hapur, ndërsa të pranojë se sulmet ndaj anijeve tregtare nuk do të përsëriten.
Kërkesa publike pas një jave tensionesh
Shtetet e Bashkuara i kanë kërkuar Iranit të deklarojë publikisht se Ngushtica e Hormuzit është e sigurt për lundrim dhe të zotohet se do të ndalojë sulmet ndaj anijeve tregtare. Kjo lëvizje vjen pas sulmeve ndaj tre anijeve cisternë komerciale në fillim të javës, ngjarje që kanë shtuar tensionin mes dy vendeve.
Sipas versionit të raportuar nga mediat amerikane, zyrtarë iranianë u kanë thënë homologëve amerikanë se të shtënat ishin rezultat i një gabimi dhe se incidenti lidhej me një grup të brendshëm të linjës së ashpër. Deri këtu, bëhet fjalë për raportime mediatike dhe jo për një sqarim publik të drejtpërdrejtë nga Teherani mbi të njëjtat pretendime.
Përplasje politike, por kanalet e bisedimeve mbeten hapur
Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se sulmet iraniane nënkuptojnë fundin e armëpushimit, por paralelisht ka lënë të kuptohet se bisedimet për t’i dhënë fund konfliktit do të vazhdojnë. Nga ana tjetër, ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi ka akuzuar SHBA-në për shkelje të marrëveshjes.
Sipas CBS News, Teherani u ka pranuar privatisht këshilltarëve të Trump se incidenti ishte një gabim dhe ka shprehur gatishmëri për të vijuar negociatat. Një zyrtar amerikan, i cituar nga mediat, ka pretenduar se pala iraniane është rikthyer në tryezën e bisedimeve duke pranuar përgjegjësinë për ngjarjen.
Takime në Oman dhe mesazhe përmes ndërmjetësve
Në Oman pritet të zhvillohet një raund i ri kontaktesh diplomatike. Sipas raportimeve, zëvendëspresidenti JD Vance, sekretari i Shtetit Marco Rubio, i dërguari special Steve Witkoff dhe Jared Kushner pritet të mbërrijnë atje për bisedime, ndërsa në Oman ndodhet edhe ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi për takime me zyrtarët vendas.
Mediat amerikane raportojnë se Uashingtoni ka dërguar përmes ndërmjetësve rajonalë një mesazh të qartë: Irani duhet jo vetëm të garantojë lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, por edhe të pranojë publikisht se sulmet ndaj anijeve tregtare ishin një gabim.
Pse Hormuzi mbetet nyja e krizës
Paralelisht me kontaktet SHBA-Iran, një delegacion nga Katari ka zhvilluar bisedime në Iran me synimin për të ulur tensionet dhe për të lehtësuar lundrimin në këtë zonë detare.
Rëndësia e Ngushticës së Hormuzit shkon përtej përplasjes politike të momentit. Përmes saj kalon rreth 20 për qind e tregtisë globale të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm, çka e bën çdo incident atje një çështje me ndikim të drejtpërdrejtë në tregjet ndërkombëtare dhe në sigurinë detare.
Për momentin, pjesa më e madhe e pretendimeve qarkullon përmes raportimeve amerikane dhe mesazheve diplomatike të ndërmjetësuara, ndërsa një pozicionim publik i qartë nga Teherani mbi kërkesën e SHBA-së mbetet për t’u parë.
Ajo që duket e qartë është se pas sulmeve ndaj cisternave, presioni nuk po zhvillohet vetëm në det, por edhe në tryezën diplomatike ku secila palë po përpiqet të imponojë versionin e vet të krizës.