Nga Ngushtica e Hormuzit te Bab el-Mandabi, sinjalet që vijnë nga rajoni po ushqejnë frikën për një krizë më të gjerë me pasoja direkte për tregjet globale. Sipas analistëve të cituar nga Reuters, Irani mund të rrisë presionin ndaj Shteteve të Bashkuara edhe përmes aleatëve Huthi në Jemen, duke vënë në shënjestër një tjetër korridor kyç të energjisë dhe tregtisë botërore.
Një front i dytë pas Hormuzit
Vlerësimet e analistëve sugjerojnë se, pas tensioneve dhe ndërprerjeve në Ngushticën e Hormuzit, Teherani mund të përdorë kërcënimin ndaj Bab el-Mandabit si levë presioni ndaj Uashingtonit. Kjo ngushticë lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe përmes saj kalojnë eksportet e naftës saudite, si edhe një pjesë e rëndësishme e tregtisë detare ndërkombëtare.
Leximi që i bëhet situatës nuk flet domosdoshmërisht për një luftë të menjëhershme në shkallë të plotë, por për një zgjerim gradual të konfliktit, ku palët rrisin presionin hap pas hapi pa hyrë menjëherë në përplasje të drejtpërdrejtë ushtarake.
Paralajmërimi i Huthëve dhe efekti në tregje
Alarmi u shtua pasi një zyrtar i lartë i lëvizjes Huthi, Mohammed al-Fara, deklaroi për media iraniane se forcat e armatosura të Jemenit janë të gatshme të mbyllin Bab el-Mandabin nëse Arabia Saudite vijon sulmet ndaj Jemenit.
Sipas këtij versioni, mbyllja e njëkohshme e Bab el-Mandabit dhe Hormuzit mund ta çojë çmimin e naftës deri në 200 dollarë për fuçi dhe të prodhojë goditje të forta në ekonominë globale. Bëhet fjalë për një skenar paralajmërues, jo për një zhvillim të konfirmuar në terren.
Mesazh gjeopolitik për Uashingtonin
Studiuesi i Lindjes së Mesme, Fawaz Gerges, tha për Reuters se Irani po i dërgon Uashingtonit sinjalin se mund të kërcënojë njëkohësisht dy nga rrugët më strategjike të transportit të energjisë. Sipas tij, kjo do ta kthente konfliktin nga një përballje dypalëshe në një krizë me pasoja shumë më të gjera.
Në të njëjtën linjë, eksperti i sigurisë Andreas Krieg vlerësoi se përdorimi i Huthëve për të bllokuar Bab el-Mandabin do të ishte një “opsion i fundit strategjik” për Iranin, i mundshëm vetëm nëse Teherani arrin në përfundimin se përshkallëzimi i plotë është i pashmangshëm.
Rreziku është provuar edhe më parë
Kërcënimi nuk shihet si krejt teorik. Pas nisjes së luftës në Gaza në tetor 2023, Huthët sulmuan anije tregtare në Detin e Kuq, duke detyruar kompani të mëdha të transportit detar të devijonin itineraret rreth Afrikës. Pasoja ishte rritja e kostove dhe ndërhyrja ushtarake e SHBA-së, Mbretërisë së Bashkuar dhe aleatëve të tyre.
Presidenti i Qendrës së Kërkimeve të Gjirit, Abdulaziz Sager, paralajmëroi se çdo përpjekje për të bllokuar transportin detar do të sillte një përgjigje më të gjerë ushtarake nga SHBA-ja dhe partnerët e saj, me synimin për të dobësuar kapacitetet ushtarake të grupit jemenas.
Negociatat mbeten pika e dobët
Ish-negociatori amerikan për Lindjen e Mesme, Dennis Ross, tha se sfida për SHBA-në mbetet gjetja e një rruge për ta rikthyer Iranin në negociata dhe për të arritur një zgjidhje të pranueshme për të dyja palët.
Deri atëherë, tregjet mbeten të ekspozuara ndaj një përshkallëzimi që mund të mos shpërthejë menjëherë, por që mjafton të mbajë të lartë pasigurinë për naftën, transportin dhe zinxhirët globalë të furnizimit.
Për momentin, paralajmërimet mbeten në nivel deklaratash dhe vlerësimesh ekspertësh. Por vetë fakti që Bab el-Mandabi po përmendet si pikë presioni tregon se kriza nuk po lexohet më vetëm në kufijtë e Gjirit.
Nëse këto kërcënime kthehen në veprim, goditja nuk do të mbetej lokale: do të prekte çmimet, tregtinë dhe ekuilibrat e sigurisë shumë përtej Lindjes së Mesme.