Kancelari gjerman Friedrich Merz ka dalë publikisht kundër çdo përpjekjeje për ndikim të jashtëm në zgjedhjet e vendit të tij, pasi Uashingtoni njoftoi një program të ri financimi për organizata dhe individë në Evropë. Reagimi i Berlinit vjen në një moment kur edhe nisma të paraqitura zyrtarisht si mbështetje për “demokracinë” po lexohen me dyshim në disa kryeqytete evropiane.
Reagimi i Merz pas programit të ri amerikan
Sipas materialit burimor, Merz reagoi pasi Departamenti Amerikan i Shtetit shpalli një skemë grantësh me vlerë deri në 3 milionë dollarë për organizata joqeveritare, institute kërkimore dhe individë në Evropë.
Në një konferencë për shtyp në Berlin, kancelari gjerman e bëri të qartë se pret nga SHBA-ja të respektojë të njëjtin standard që, sipas tij, Gjermania zbaton ndaj zgjedhjeve amerikane. Ai deklaroi se Gjermania nuk ndërhyn në proceset zgjedhore në SHBA dhe nuk dëshiron që qeveria amerikane apo struktura pranë saj të ndërhyjnë në zgjedhjet gjermane.
Çfarë parashikon skema e financimit
Sipas njoftimit amerikan, fondet synojnë të mbështesin iniciativa që lidhen me sovranitetin kombëtar, migracionin, censurën dhe mbrojtjen e shtetit ligjor, në përputhje me ato që Uashingtoni i quan “vlera të përbashkëta politike dhe trashëgimi perëndimore”.
Pikërisht ky formulim ka nxitur pikëpyetje, pasi çështje të tilla janë thellësisht politike dhe prekin debatet më të nxehta elektorale në disa vende të Evropës. Në këtë sfond, shqetësimi nuk lidhet vetëm me shumën e fondeve, por me ndikimin e mundshëm që një program i tillë mund të ketë në klimën politike të brendshme.
Dyshimet për ndikim në ekuilibrat politikë
Sipas burimit, në disa vende evropiane është ngritur dyshimi se këto financime mund të përdoren për të ndikuar në politikën e brendshme dhe në zgjedhje.
Debati është përshkallëzuar edhe më tej pasi disa ish-zyrtarë amerikanë kanë pretenduar se skema e re mund t’u japë avantazh forcave të djathta në Evropë. Kritikët argumentojnë se nisma mund të ndikojë ekuilibrat politikë përpara zgjedhjeve lokale dhe kombëtare në disa shtete.
Versioni zyrtar i SHBA-së dhe kufiri ligjor në Gjermani
Nga ana tjetër, Departamenti Amerikan i Shtetit ka mohuar se fondet do të përdoren për partitë politike. Sipas versionit zyrtar amerikan, programi synon vetëm mbështetjen e të drejtave të njeriut, demokracisë dhe shtetit ligjor në Evropë.
Merz ka nënvizuar gjithashtu se financimi i partive politike gjermane nga burime të huaja është i ndaluar me ligj, duke vendosur kështu një vijë të qartë mes mbështetjes së deklaruar për shoqërinë civile dhe çdo ndikimi të mundshëm në garën politike.
Përplasja verbale mes Berlinit dhe Uashingtonit tregon se çështja e financimeve politike, edhe kur prezantohet si mbështetje për vlera demokratike, mbetet një terren i ndjeshëm dhe lehtësisht i kontestueshëm.
Nëse programi amerikan do të mbetet thjesht një instrument formal për projekte civile apo do të shihet më tej si mjet ndikimi politik, kjo pritet të testohet nga reagimet që do të vijnë në Evropë.