Nëse një udhëheqës zgjedh ta përkufizojë pushtetin e tij me logjikën e sipërmarrjes private dhe marrëdhënieve klienteliste, atëherë ai nuk udhëheq më një shtet, por administron një kompani me aksione të kufizuara. Deklarata e fundit e Edi Ramës, ku ai lehtësisht dhe me një arrogancë të pashoq u thotë protestuesve se “s’ka kontratë” me ta, sepse nuk i kanë dhënë votën, përbën një goditje direkte mbi vetë parimet themelore të kushtetutshmërisë dhe demokracisë.
Ky nuk është thjesht një debat retorik apo një përplasje e radhës politike. Ky është çmontimi publik i konceptit të shtetit të së drejtës.
Depersonalizimi i pushtetit dhe logjika e “pronarit”
Kur ulet në karrigen e Kryeministrit, një politikan zhvishet nga kostumi i partisë për të marrë sipërsipër funksionin e përfaqësuesit të të gjithë popullit. Mandati buron nga zgjedhjet, por legjitimiteti i qeverisjes ushtrohet mbi çdo qytetar — pavarësisht nëse ai ka votuar pro, kundër, apo ka abstenuar.
Në momentin që Edi Rama deklaron se kontrata e tij është “pronë e të gjithë atyre me të cilët e kam nënshkruar”, ai:
- Privatizon detyrën publike: Betimi kushtetues nuk bëhet para 800 mijë votuesve, por para Republikës së Shqipërisë. Taksat merren nga të gjithë, ligjet zbatohen mbi të gjithë dhe institucionet u shërbejnë të gjithëve. Të pretendosh se këtë detyrim e ke vetëm ndaj “klientelës tënde elektorale” është deligjitimim i vetë funksionit shtetëror.
- Krijon qytetarë të shkallës së dytë: Duke pohuar se me opozitën apo protestuesit nuk ka asnjë detyrim apo kontratë, Kryeministri u mohon atyre statusin e anëtarëve me të drejta të barabarta në komunitetin politik. Kjo është shkelje e parimit të barazisë para ligjit.
De-humanizimi si mjet pushteti: Nga gjuha te degradimi i institucionit
Përdorimi i metaforave si “sorra”, “korba” apo “pupla të zeza” për të etiketuar ata që dalin në bulevard kundër tij nuk është thjesht mungesë kulture politike — është një strategji e mirëmenduar de-humanizuese.
Në historinë e mendimit politik, zhveshja e kundërshtarit nga dinjiteti njerëzor dhe reduktimi i tij në “shpendë të errët” shërben për të justifikuar mospërgjigjen, shmangien e llogaridhënies dhe mbylljen e çdo kanali komunikimi. Kur protestuesit pikturohen si të padenjë për të pasur një “besë” apo një dialog, atëherë pushteti liron veten nga çdo lloj përgjegjësie morale dhe politike ndaj tyre.
E ndërsa opozitës i mvishet epiteti i “krijesave të errëta”, mbështetësit dhe vetvetja lartësohen si “flamingo”. Kjo retorikë banale dhe përçarëse është e papranueshme për kryetarin e një qeverie që pretendon integrimin evropian.
Rreziku i deligjitimimit të vetë qeverisjes
Nëse një kryeministër qeveris vetëm për ata që e kanë votuar, logjika thotë se edhe taksat, ligjet dhe autoriteti i tij duhet t’u përkasin vetëm atyre. Po pjesa tjetër e shoqërisë? A duhet të zbatojë ligjet e një pushteti që shpall hapur se nuk ka asnjë “kontratë” me të?
Kjo është rruga direkte drejt shpërbërjes së kontratës sociale. Një udhëheqës që e sheh vendin të ndarë në “pronarë të kontratës” dhe “sorra pa të drejta” e ka humbur të drejtën morale për të përfaqësuar kombëtarisht dhe institucionalisht vendin.
Demokracia nuk është diktat i shumicës mbi pakicën, e aq më pak një marrëdhënë private administrative. Nëse Edi Rama refuzon të kuptojë se zyra e Kryeministrit është e të gjithë shqiptarëve — edhe e atyre që protestojnë çdo natë poshtë penxheres së tij — ai provon thjesht se mund të ketë numrat për të qëndruar në pushtet, por i ka humbur të gjitha arsyet për të qenë kryeministër i këtij vendi.