Një El Niño i fuqishëm mund të shkojë përtej parashikimeve të zakonshme të motit dhe të kthehet në një goditje të ndjeshme për ekonominë botërore. Paralajmërimet e ekspertëve flasin për rreziqe që prekin zinxhirët e furnizimit, prodhimin bujqësor dhe koston e jetesës, në një kohë kur tregjet globale mbeten të ndjeshme ndaj çdo tronditjeje.
Paralajmërimi për një valë të fortë deri në fund të vitit
Sipas ekspertëve të klimës, deri në fund të vitit mund të shfaqet një nga episodet më të forta të El Niños të regjistruara në afro 140 vitet e fundit. Fenomeni, që zakonisht shfaqet çdo 2 deri në 4 vjet, lidhet me ngrohjen e ujërave në Oqeanin Paqësor dhe shoqërohet me thatësira, reshje intensive, përmbytje dhe valë ekstreme të të nxehtit.
Rreziku nuk kufizohet te moti. Sipas vlerësimeve të cituara nga DW, një El Niño i fortë mund të rrisë kostot e jetesës në shumë vende dhe të kthehet në një problem ekonomik me pasoja që zgjasin për vite.
Sa kushton një fenomen i tillë për ekonominë
Eksperti i klimës Christopher Callahan vlerëson se episodet e mëparshme kanë lënë pasoja të rënda financiare. Sipas tij, El Niño i viteve 1982-1983 shkaktoi mbi 4 trilionë dollarë humbje ekonomike globale, ndërsa ai i viteve 1997-1998 solli rreth 5.7 trilionë dollarë humbje.
Këto shifra tregojnë se pasojat nuk maten vetëm me dëmet e menjëhershme. Sipas ekspertëve, goditja shpesh zgjatet përtej momentit të krizës, me ekonomi që përballen me ngadalësim dhe rimëkëmbje të dobët edhe 5 deri në 10 vjet pas ngjarjeve të rënda klimatike.
Bujqësia dhe ushqimet në vijën e parë
Një nga goditjet më të drejtpërdrejta pritet të jetë te prodhimi i ushqimeve. India po përballet me temperatura ekstreme dhe rrezik thatësire, ndërsa në Vietnam janë dhënë sinjale për valë të forta të të nxehtit, shtim të reshjeve deri në 50% dhe përmbytje të mëdha.
Nëse këto zhvillime përkthehen në prodhim më të ulët bujqësor, pasoja pritet të ndihet në tregjet ndërkombëtare përmes rritjes së çmimeve të ushqimeve. Efektet po shfaqen edhe te kakaoja: në Bregun e Fildishtë, prodhuesi më i madh në botë, shitjet janë ngadalësuar dhe çmimet janë rritur nga frika se thatësira mund të dëmtojë të korrat e ardhshme. Kjo mund të përkthehet në çmime më të larta të çokollatës për konsumatorët.
Tregtia globale dhe goditja te rrugët strategjike
El Niño mund të rëndojë edhe mbi tregtinë ndërkombëtare. Në Panama, nivelet e ulëta të ujit kanë kufizuar kalimin e anijeve në Kanalin e Panamasë, një nyje kyçe për qarkullimin global të mallrave.
Pasojat, sipas raportimeve, janë ndjerë në ngadalësimin e tregtisë dhe në humbje financiare me vlerë miliona dollarë. Kjo e bën të qartë se një fenomen klimatik i tillë nuk mbetet vetëm çështje mjedisore, por kthehet në problem të drejtpërdrejtë për zinxhirët e furnizimit dhe ekonominë globale.
Peshkimi, infrastruktura dhe kufijtë e reagimit
Në Peru, ndikimi shihet qartë në sektorin e peshkimit. Sipas shpjegimit të Christopher Callahan, aktiviteti që varet nga ujërat e pasura me lëndë ushqyese nga thellësitë e Paqësorit mund të bllokohet, duke goditur ekonominë lokale dhe komunitetet që jetojnë prej tij.
Disa shtete kanë nisur masa paraprake. Panamaja ka përgatitur plane për racionimin e ujit për të shmangur një bllokim tjetër në kanal, ndërsa Bangladeshi ka investuar në kërkime shkencore dhe sisteme paralajmërimi të hershëm. Sipas profesorit Paul Roundy nga Universiteti i Albany-t, këto ndërhyrje kanë ndihmuar në uljen e numrit të viktimave nga stuhitë, edhe pse kostoja ekonomike mbetet një sfidë më vete.
El Niño po paraqitet sërish si një test serioz për ekonomitë dhe qeveritë, jo vetëm për sistemet e motit. Nëse skenari i një episodi të fortë materializohet, goditja mund të ndihet nga fusha dhe portet deri te raftet e supermarketeve.
Në thelb, paralajmërimi i ekspertëve është i qartë: sa më e dobët të jetë përgatitja, aq më e lartë mund të jetë fatura ekonomike dhe sociale.