Një parashikim i ri nga Qendra Europiane për Parashikimet e Motit me Rreze të Mesme, ECMWF, ngre alarmin për një episod të fortë të El Nino-s, që sipas versionit të publikuar mund të shtojë ndjeshëm rrezikun për vapë ekstreme, zjarre dhe përmbytje deri në vitin 2027. Në këtë panoramë, Shqipëria dhe Greqia përmenden si ndër zonat më të ekspozuara në Ballkan, kryesisht për shkak të ndikimit të Mesdheut dhe pozicionit bregdetar.
Çfarë paralajmëron parashikimi i fundit
Sipas të dhënave të cituara në raportim, modeli i fundit i ECMWF sinjalizon një El Nino me intensitet shumë të lartë, të përshkruar si “Super El Nino”. Pretendimi është se ky cikël mund të shoqërohet me temperatura ekstreme dhe episode të forta reshjesh në zona të ndryshme të globit, me efekte që mund të zgjasin deri në vitin 2027.
Materiali burimor e lidh këtë zhvillim me ngrohjen e pazakontë të ujërave të Paqësorit dhe me akumulimin e nxehtësisë në sistemin klimatik. Sipas këtij interpretimi, vala e radhës e nxehtësisë nuk po gjen “shkarkim” të mjaftueshëm, duke rritur mundësinë për rekorde të reja temperaturash në vitet në vijim.
Pse Ballkani shihet si zonë e ekspozuar
Sipas parashikimit të përmendur, Europa Jugore dhe Ballkani pritet të përballen me një verë dhe vjeshtë dukshëm më të nxehtë se mesatarja. Por ndikimi nuk paraqitet i njëjtë për të gjitha vendet e rajonit.
Shqipëria dhe Greqia renditen mes vendeve me rrezik më të lartë për valë të forta të të nxehtit, me temperatura që sipas skenarit të paraqitur mund të kapin mbi 40 deri në 45 gradë Celsius. Po sipas këtij vlerësimi, kjo do të shtonte ndjeshëm rrezikun për zjarre në pyje, një problem që zakonisht vë në provë reagimin e institucioneve gjatë sezonit të verës.
Si ndahen rreziqet në rajon
Në ndarjen rajonale të ndikimeve, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut përmenden si vende që mund të përballen me periudha të gjata thatësire, me pasoja të mundshme për bujqësinë dhe rezervat ujore. Bosnja dhe Hercegovina, si edhe Kroacia, paraqiten si më të ekspozuara ndaj stuhive të forta dhe përmbytjeve të shpejta, për shkak të përplasjes së masave të nxehta me ato më të lagështa.
Për Kosovën, materiali flet për një ekspozim relativisht të ndryshëm nga vendet bregdetare. Sipas këtij versioni, pozita gjeografike e brendshme dhe relievi malor krijojnë një lloj mbrojtjeje relative, por jo imunitet. Efekti kryesor pritet të ndihet përmes vapës së bllokuar në rrafsh, me ditë shumë të nxehta dhe netë tropikale.
Nga alarmi klimatik te gatishmëria institucionale
Sipas profesorit të shkencave atmosferike Paul Roundy, efektet më të ndjeshme mund të shfaqen që këtë verë dhe vjeshtë, ndërsa kulmi i tyre pritet gjatë vitit 2027. Kjo mbetet një parashikim shkencor dhe jo një fakt i konsumuar, por sinjali është i qartë: rajoni duhet të përgatitet për një sezon me presion të shtuar mbi energjinë, ujin, shëndetin publik dhe mbrojtjen civile.
Pikërisht këtu nis edhe prova për institucionet. Kur alarmet për thatësirë, zjarre apo përmbytje dalin muaj përpara, përgjegjësia nuk mbaron te njoftimi. Çështja reale është nëse autoritetet do të kenë plane funksionale, burime dhe transparencë për përballimin e krizave, apo do të rikthehen reagimet e vona pasi dëmi të jetë bërë.
Parashikimi për “Super El Nino” e vendos Shqipërinë në një hartë të qartë rreziku klimatik, të paktën sipas modeleve dhe vlerësimeve të cituara. Nëse ky skenar materializohet, verat e ardhshme mund të jenë shumë më tepër se një shqetësim sezonal.
Për qytetarët, kjo do të thotë ndjekje e kujdesshme e sinjalizimeve zyrtare dhe e të dhënave meteorologjike. Për institucionet, do të thotë më pak deklarata dhe më shumë gatishmëri konkrete për zjarret, furnizimin me ujë dhe mbrojtjen e shëndetit publik.