Tensioni mes Teheranit dhe Uashingtonit po hyn në një fazë edhe më të rrezikshme. Sipas burimeve pranë regjimit iranian të cituara nga Financial Times, Irani ka shqyrtuar mundësinë e goditjes së objektivave ushtarake amerikane në Europë nëse Donald Trump vendos të zgjerojë konfliktin.
Objektiva të mundshëm në Europën Juglindore
Dy persona të afërt me regjimin iranian kanë deklaruar se forcat iraniane kanë analizuar skenarë sulmi ndaj objekteve amerikane në vende të Europës Juglindore. Mes pikave të përmendura është edhe Bullgaria, e cila muajin e kaluar miratoi përdorimin e bazës ajrore Bezmer nga avionët amerikanë të furnizimit me karburant.
Sipas njërit prej burimeve, edhe Qiproja figuron në listën e objektivave të mundshëm nëse SHBA ndërmerr një ofensivë të re. Në mars, një bazë ajrore britanike në ishull u godit nga një dron, ndërsa zyrtarë perëndimorë dyshuan se pas tij qëndronin grupe aleate të Teheranit dhe jo drejtpërdrejt Irani.
Jo vetëm baza ushtarake, por edhe infrastrukturë kritike
Burimet e cituara thonë se në Teheran është shqyrtuar edhe mundësia e sulmeve ndaj kabllove nëndetëse të fibrave optike në Ngushticën e Hormuzit, në rast se konflikti del sërish nga kontrolli. Kjo e zhvendos kërcënimin përtej objektivave klasike ushtarake dhe prek infrastrukturë me ndikim të gjerë strategjik.
Sipas të njëjtit raportim, negociatat për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit kanë ngecur, ndërsa në kupolën e sigurisë iraniane po shtohen figurat më radikale. Kjo po lexohet nga analistë dhe burime të ndryshme si sinjal se linja e ashpër po fiton terren në vendimmarrje.
Trump mbyll derën e negociatave, Teherani flet për zgjerim të konfliktit
Nga ana tjetër, Trump deklaroi të martën se aktualisht nuk ka asnjë bisedë apo negociatë të planifikuar me Teheranin. Në të njëjtën kohë, sipas versionit të burimeve të cituara nga Financial Times, në kryeqytetin iranian gjithnjë e më shumë zyrtarë e shohin rikthimin e luftës si çështje kohe.
Një burim pranë regjimit ka pretenduar se Teherani po përgatit një plan për zgjerimin e konfliktit nëse SHBA godet infrastrukturën iraniane. Po sipas këtyre burimeve, mesazhi që po artikulohet në qarqet e afërta me pushtetin është se Irani do të tentojë të shkojë përtej rajonit nëse ndjen se po goditet drejtpërdrejt.
Ekspertët: kërcënimi është real, por me kufizime
Sidharth Kaushal, studiues në Royal United Services Institute, vlerëson se kërcënimi i raketave iraniane ndaj objektivave amerikane në Europë është real, por i kufizuar. Sipas tij, Irani mund të përdorë raketa balistike me rreze të mesme, përfshirë serinë Shahab, për të goditur objektiva në Europën Jugore dhe Juglindore, por efektiviteti bie ndjeshëm me rritjen e distancës.
Edhe Douglas Barrie nga International Institute for Strategic Studies ka vlerësuar se sulmet e pretenduara ndaj Diego Garcias sugjerojnë se Teherani ka armë me rreze mbi 2 mijë kilometra. Megjithatë, sipas tij, mbetet e paqartë sa raketa të tilla ka realisht Irani dhe nëse do të ishte i gatshëm t’i përdorte vetëm për një sinjal politik.
Ekspertët sugjerojnë gjithashtu se Teherani mund ta konsiderojë më të leverdishme përdorimin e grupeve aleate në rajon, përfshirë milicitë shiite në Irak, Hezbollahun në Liban dhe Houthit në Jemen, në vend të një përballjeje të drejtpërdrejtë me pasoja të paparashikueshme në territorin europian.
Sinjalet që vijnë nga Teherani, edhe kur mbështeten te burime jozyrtare, tregojnë një klimë më të errët se retorika diplomatike e javëve të fundit. Për Europën Juglindore, përmendja e bazave dhe infrastrukturës kritike në këto skenarë e afron krizën shumë më pranë sesa duket në deklaratat publike.
Pikërisht për këtë arsye, pretendimet për objektiva në Europë nuk mund të trajtohen si retorikë e zakonshme force. Nëse përshkallëzimi kthehet në vendim politik, kostoja nuk do të mbetej vetëm në Lindjen e Mesme.