Fotoreporterja iraniane Yalda Moaiery, e njohur për dokumentimin e jetës nën regjimin iranian, protestave dhe shtypjes së tyre, është dënuar me 15 vite burg. Vendimi i një gjykate në Iran, sipas versionit zyrtar, lidhet me akuza për veprimtari “në interes të regjimit sionist kundër sigurisë kombëtare”, ndërsa vetë Moaiery e paraqet çështjen si goditje ndaj punës së saj si gazetare e pavarur.
Një dënim i rëndë ndaj një zëri kritik
Prej më shumë se dy dekadash, Moaiery ka dokumentuar nga terreni protestat, luftën dhe jetën e përditshme në Iran. Tani ajo vetë është kthyer në shënjestër të aparatit represiv që ka fotografuar ndër vite.
Ajo pritet ta apelojë vendimin, ndërsa ka bërë të qartë se nuk e sheh çështjen si një proces të zakonshëm penal, por si ndëshkim për refuzimin për t’u futur, siç thotë ajo, në kuadrin propagandistik të regjimit.
“Unë nuk jam e gatshme të punoj si një person brenda atij kuadri propagandistik. Ky është problemi kryesor”, është shprehur Moaiery, duke shtuar se për autoritetet iraniane intervistat, fotografitë dhe puna e saj përbëjnë “krim” dhe pjesë të akuzave ndaj saj.
Protestat dhe ndryshimi i klimës në shoqërinë iraniane
Moaiery ka raportuar edhe gjatë protestave të mëdha kundër qeverisë në Iran, të cilat i ka përshkruar më herët si të paprecedenta në 25 vitet e saj të punës si fotoreportere.
Ajo ka folur për turma masive në rrugë, ku, sipas saj, merrnin pjesë familje të tëra, fëmijë dhe të moshuar. Por pas shtypjes së protestave dhe vrasjes së mijëra personave, sipas vlerësimeve të organizatave të të drejtave të njeriut, ajo thotë se shoqëria iraniane është zhytur në pashpresë.
“Ka qenë një nga periudhat më të trishtuara në historinë tonë”, ka deklaruar ajo, duke përshkruar një gjendje të rëndë sociale dhe morale mes qytetarëve.
Nga pritshmëritë për ndryshim te kriza ekonomike
Gjatë konfliktit mes Iranit, SHBA-së dhe Izraelit, Moaiery vijoi të dokumentonte situatën nga Teherani, pavarësisht ndërprerjeve të internetit dhe kufizimeve të komunikimit.
Në fazat e para të konfliktit, ajo kishte thënë se disa iranianë shpresonin që lufta të sillte rrëzimin e regjimit. Por më vonë, sipas saj, ky perceptim ka ndryshuar ndjeshëm.
Tashmë, shqetësimi kryesor i shumë njerëzve është ekonomia. “Njerëzit nuk mund të përballojnë as nevojat më bazë. Lufta e vërtetë tani është ekonomia”, është shprehur ajo.
Kërcënime të drejtpërdrejta dhe mesazhi i fundit
Moaiery ka treguar se vetëm pak orë para një interviste të fundit, autoritetet iraniane e kishin kërcënuar se do t’i kontrollonin banesën dhe do t’i sekuestronin telefonat nëse fliste sërish me mediat ndërkombëtare.
Pavarësisht frikës nga një dënim kaq i gjatë, ajo ka deklaruar se nuk do të tërhiqet. “Pesëmbëdhjetë vite janë një jetë e tërë. Por ky është rreziku që kam pranuar gjatë gjithë jetës sime për të treguar të vërtetën”, është shprehur fotoreporterja.
Rasti i saj po shihet si një tjetër tregues i presionit ndaj gazetarëve të pavarur në Iran. Në fund, mesazhi që ajo ka përcjellë është i shkurtër dhe i drejtpërdrejtë: “Mos më harroni”.
Dënimi ndaj Yalda Moaiery e vendos sërish në qendër çmimin që paguajnë gazetarët e pavarur në regjime autoritare, ku dokumentimi i realitetit trajtohet si kërcënim për shtetin.
Përtej dosjes së saj penale, çështja ngre pikëpyetje serioze mbi lirinë e medias, përdorimin e akuzave të sigurisë kombëtare dhe hapësirën reale që u lihet zërave kritikë në Iran.