SpaceX ka bërë publik versionin e dosjes për ofertën fillestare publike në bursë, një lëvizje që, sipas raportimeve ndërkombëtare, mund të çojë në një nga IPO-t më të mëdha të regjistruara ndonjëherë. Por pas pritshmërive të larta, dokumentet nxjerrin në pah edhe një tablo më pak triumfaliste: të ardhura të mëdha, por edhe humbje operative dhe një strukturë kontrolli që e mban kompaninë fort në duart e Elon Musk.
Çfarë tregojnë dokumentet e dorëzuara në SEC
Sipas dokumenteve të depozituara pranë Komisionit Amerikan të Letrave me Vlerë dhe Bursave (SEC), SpaceX ka gjeneruar 18.7 miliardë dollarë të ardhura gjatë vitit të kaluar. Megjithatë, kompania e ka mbyllur vitin 2025 me 2.6 miliardë dollarë humbje operative.
Në materialin e publikuar, këto humbje lidhen kryesisht me investimet e mëdha në inteligjencën artificiale dhe në zhvillimin e raketave të reja. SpaceX operon në disa fusha, nga lëshimet hapësinore te interneti satelitor Starlink, si edhe në xAI dhe platformën sociale X.
Listimi në Nasdaq dhe shifrat që qarkullojnë për ofertën
Kompania kishte paraqitur fillimisht një dosje konfidenciale në prill, ndërsa tani ka publikuar një version me më shumë informacion për tregun. SpaceX ka zgjedhur të listohet në bursën Nasdaq dhe aksionet pritet të tregtohen me kodin “SPCX”.
Vetë kompania nuk ka bërë publik objektivin financiar të IPO-së. Megjithatë, sipas mediave ndërkombëtare të cituara në raportime, oferta mund të synojë rreth 75 miliardë dollarë dhe një vlerësim tregu deri në 1.75 trilion dollarë.
A mund të thyhet rekordi i Aramco?
Nëse këto projeksione materializohen, SpaceX mund të tejkalojë rekordin aktual të ofertës më të madhe publike në histori. Rekordi mbahet nga Saudi Aramco, e cila mblodhi 25.6 miliardë dollarë në vitin 2019.
Për momentin, bëhet fjalë për vlerësime të raportuara dhe jo për një shifër zyrtare të konfirmuar nga vetë kompania në dokumentet e publikuara.
Musk mban frenat, ndërsa rreziku për investitorët pranohet në dosje
Një nga elementët më të ndjeshëm të dokumenteve lidhet me mënyrën si do të ruhet kontrolli i kompanisë. Sipas dosjes, Elon Musk do të zotërojë rreth 42% të kapitalit, por do të kontrollojë afërsisht 79% të votave të aksionarëve përmes një strukture të veçantë të të drejtave të votës.
Vetë SpaceX pranon në dokumente se kjo skemë mund të përbëjë rrezik për investitorët, pasi i jep Musk ndikim të madh mbi vendimmarrjen strategjike dhe zgjedhjen e bordit drejtues. Me fjalë të tjera, hyrja në bursë nuk do të thotë domosdoshmërisht shpërndarje reale e pushtetit brenda kompanisë.
Vizioni i shpallur dhe pyetjet që mbeten
Në dokumentet e publikuara, Musk përshkruan vizionin e tij për të ardhmen e tregtisë hapësinore, internetit satelitor dhe inteligjencës artificiale. Ai shprehet se ideja është të besohet te e ardhmja dhe te mundësia që ajo të jetë më e mirë se e kaluara.
Por përtej retorikës së zakonshme të teknologjisë dhe ekspansionit, investitorët do të duhet të peshojnë shifrat konkrete, humbjet operative dhe kontrollin e përqendruar të votës para se të lexojnë këtë IPO vetëm si histori suksesi.
Publikimi i dosjes i jep më shumë qartësi një oferte që pritet të dominojë tregjet financiare, por jo domosdoshmërisht t’i qetësojë ato.
Pikërisht te raporti mes ambicies, humbjeve dhe pushtetit të përqendruar do të luhet testi real i besimit të investitorëve ndaj SpaceX.