Qeveria e re në Hungari ka hedhur në tryezë një ndryshim kushtetues me pasoja të drejtpërdrejta politike: kufizimin e mandatit të kryeministrit në maksimumi tetë vite. Sipas draftit të dorëzuar nga kabineti i Peter Magyar, masa do ta bënte të pamundur një rikthim të Viktor Orban në krye të qeverisë, pas rreth dy dekadash në pushtet gjatë pesë mandateve.
Amendamenti që prek drejtpërdrejt Orban
Projekt-amendamenti u dorëzua të mërkurën, pak më shumë se një javë pas formimit të qeverisë së re. Ky është hapi i parë i shpallur nga kabineti Magyar për të ndërhyrë në kushtetutën e miratuar dhe të ndryshuar disa herë gjatë periudhës së gjatë të qeverisjes së Orban.
Sipas përmbajtjes së propozimit, çdo person që ka shërbyer si kryeministër për një periudhë totale prej të paktën tetë vitesh nuk do të mund të rikandidojë më për këtë post. Në llogaritje përfshihen edhe mandatet e mbajtura që nga viti 1990, kur Hungaria hyri në fazën demokratike pas ndryshimit të sistemit.
Logjika politike pas kufirit 8-vjeçar
Në praktikë, kjo formulë do të përjashtonte Viktor Orban, i cili sipas të dhënave të përfshira në material ka qëndruar rreth 20 vite në pushtet përgjatë pesë mandateve. Pra, nuk bëhet fjalë për një rregull abstrakt, por për një ndryshim me efekt të menjëhershëm në ekuilibrin politik të vendit.
Në dokument, sipas versionit zyrtar të qeverisë së re, kufizimi i mandateve paraqitet si masë “thelbësore” për rikthimin e sundimit të ligjit dhe për forcimin e balancave demokratike. Kjo është linja politike me të cilën kabineti Magyar po justifikon ndërhyrjen në themelin kushtetues të sistemit.
Paketa e reformave nuk ndalet te posti i kryeministrit
Ndryshimi i propozuar vjen si pjesë e një pakete më të gjerë reformash që, sipas qeverisë së re, synon të çmontojë institucionet e ngritura gjatë epokës Orban. Mes tyre përmendet edhe Zyra e Mbrojtjes së Sovranitetit, e kritikuar për mbikëqyrje të tepruar ndaj kundërshtarëve të qeverisë.
Kabineti ka bërë të ditur gjithashtu se do të rishikojë mënyrën si janë menaxhuar fondet dhe institucionet publike. Sipas materialit burimor, gjatë viteve të fundit një pjesë e tyre janë kaluar nën kontrollin e fondacioneve të lidhura me besnikë të partisë së Orban.
Një provë e hershme për qeverinë Magyar
Dorëzimi i këtij amendamenti ka ardhur shumë shpejt pas ngritjes së kabinetit të ri, çka tregon se përplasja me trashëgiminë politike dhe institucionale të Orban po vendoset në qendër të mandatit të Peter Magyar që në start.
Mbetet për t’u parë se si do të kalojë ky propozim në procesin politik dhe kushtetues të vendit. Por mesazhi i parë i qeverisë së re duket i qartë: kufizimi i rikthimit të figurave që kanë dominuar për vite shtetin po paraqitet si test për standardet demokratike në Hungari.
Për momentin, amendamenti është vetëm propozim, por pesha e tij politike është e dukshme. Nëse miratohet, Hungaria do të hyjë në një fazë të re përballjeje me sistemin e ndërtuar gjatë viteve të gjata të Viktor Orban.