Shqipëria mori pjesë në Konferencën e tetë Ndërqeveritare me Bashkimin Europian në Bruksel, një takim që sipas institucioneve shënon hyrjen në fazën e mbylljes së një pjese të kapitujve të negociatave për anëtarësim. Qeveria e paraqiti zhvillimin si një moment rekord, ndërsa nga ana e BE-së u theksua mbështetja e publikut shqiptar për procesin e zgjerimit.
Takimi në Bruksel dhe çfarë konfirmohet zyrtarisht
Mbledhja nisi rreth orës 19:00 dhe zgjati pak më shumë se një orë. Më pas, kryeministri Edi Rama, komisionerja për Zgjerimin Marta Kos dhe zv.ministrja për Integrimin e Qipros, Marilena Raouna, dolën në një deklarim për mediat.
Sipas materialit zyrtar, kjo konferencë vjen pas vendimit të COREPER, që konfirmon përmbushjen e kushteve të ndërmjetme në grupkapitullin “Themelorët” dhe përcakton kushtet për mbylljen e negociatave për Kapitullin 23, që lidhet me gjyqësorin dhe të drejtat themelore, si dhe Kapitullin 24, për drejtësinë, lirinë dhe sigurinë.
Fokusi te grupi “Bazat” dhe reformat që mbeten nën vëzhgim
Për Shqipërinë, takimi shërben për të konfirmuar standardet e ndërmjetme dhe për të vendosur standardet përmbyllëse për Grupin 1 “Bazat”. Në këtë paketë përfshihen jo vetëm Kapitujt 23 dhe 24, por edhe funksionimi i institucioneve demokratike, reforma e administratës publike dhe kriteret ekonomike.
Po ashtu, pjesë e këtij grupi janë edhe Kapitulli 5 për prokurimin publik, Kapitulli 18 për statistikat dhe Kapitulli 32 për kontrollin financiar. Këto fusha mbeten ndër më të ndjeshmet për matjen reale të reformave, përtej deklaratave politike të ditës.
Mesazhi i BE-së: mbështetje për procesin, por jo çek i bardhë
Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, e lidhi këtë fazë të procesit me mbështetjen e lartë të shqiptarëve për integrimin europian. Sipas saj, procesi i zgjerimit bëhet për qytetarët dhe kjo mbështetje është një udhërrëfim i rëndësishëm për vendin.
Kos foli edhe për një letër të kancelarit Merz, duke sqaruar se idetë e përfshira aty nuk janë diskutuar ende nga shtetet anëtare, por janë pjesë e reflektimeve të përgjithshme për mënyrën se si mund të ecë përpara axhenda e zgjerimit. Ky detaj tregon se, pavarësisht tonit optimist, vendimmarrja brenda BE-së mbetet e kushtëzuar nga debatet mes vendeve anëtare.
Rama flet për progres dhe “rekord”, por testi mbetet te zbatimi
Kryeministri Edi Rama e cilësoi takimin si një moment shumë të rëndësishëm në rrugëtimin e Shqipërisë drejt anëtarësimit, duke thënë se vendi po hyn në një fazë ku një pjesë e kapitujve të hapur kalon drejt mbylljes. Ai e paraqiti këtë si rezultat të një pune të gjatë dhe të një ritmi që, sipas tij, ka sjellë një rekord në proces.
Në deklarimet e tij, Rama përmendi miratimin e ligjeve, procesin e vettingut dhe ngritjen e SPAK si elementë të progresit të Shqipërisë. Megjithatë, vetë natyra e kapitujve që po diskutohen tregon se prova kryesore nuk mbetet retorika politike, por zbatimi i reformave në drejtësi, funksionimi i institucioneve dhe standardet konkrete në administratë e financa publike.
Konferenca në Bruksel i jep Shqipërisë një shtysë të re formale në negociatat me BE-në, por jo një kalim automatik drejt anëtarësimit.
Në këtë fazë, ajo që ka peshë reale nuk është vetëm gjuha triumfaliste e qeverisë, por aftësia e institucioneve për të përmbushur kushtet që BE i ka vendosur në fusha kyçe si drejtësia, të drejtat themelore, prokurimi publik dhe kontrolli financiar.