Ukraina po kërkon që Bashkimi Europian të marrë një rol më të drejtpërdrejtë në përpjekjet për t’i dhënë fund luftës me Rusinë, në një kohë kur ndërmjetësimi amerikan duket i ngadalësuar dhe sulmet ruse po intensifikohen. Por, sipas informacionit të bërë publik para takimit joformal të ministrave të jashtëm në Qipro, BE-ja ende nuk ka as format të qartë negociues dhe as një emër të pranuar përballë Kremlinit.
Kievi kërkon “dinamika të reja” në proces
Ministri i Jashtëm i Ukrainës, Andrii Sybiha, ka deklaruar për BBC se Kievi kërkon kalimin në një format të ri bisedimesh me palën ruse, me pjesëmarrje më aktive nga pala europiane.
Mesazhi vjen në një moment kur Ukraina po përpiqet të shmangë zvarritjen e diskutimeve vetëm te procedura, përfaqësimi dhe formati. Sipas versionit të paraqitur nga pala ukrainase, procesi duhet të ecë shpejt dhe të mos mbetet i bllokuar te debati se kush do të ulet në tryezë.
BE-ja kërkon hapësirë në negociata, por mbetet e përçarë
Sipas materialit burimor, Bashkimi Europian po shqyrton riangazhimin me Moskën për çështjen e Ukrainës, ndërsa përpjekjet e SHBA-ve për ndërmjetësim kanë ngecur. Megjithatë, brenda BE-së nuk ka një linjë të vetme.
Disa vende, si Suedia dhe Lituania, mbështesin rritjen e presionit ndaj Rusisë dhe shohin me dyshim çdo kontakt të kufizuar. Të tjera, si Italia, argumentojnë se qëndrimi jashtë procesit mund të jetë i pamatur. Kjo ndarje e bën të vështirë formulimin e një qëndrimi të përbashkët para çdo hapi diplomatik.
Takimi dyditor në Qipro pritet të shërbejë më shumë për testimin e qëndrimeve sesa për vendime përfundimtare. Sipas raportimit, diskutimet serioze për një të dërguar apo një grup negociatorësh do të kërkonin miratim në nivelin e liderëve të BE-së, potencialisht në samitin e muajit të ardhshëm.
Emrat qarkullojnë, por pa konsensus
Në qarkullim janë përmendur emra si Angela Merkel dhe Mario Draghi për një rol të mundshëm të dërguari europian, por Sybiha nuk ka mbështetur publikisht asnjë kandidaturë. Një zëdhënës i Draghi-t, sipas BBC-së, ka refuzuar të komentojë në këtë fazë.
Presidenti finlandez Alexander Stubb ka lënë të kuptohet se nuk do ta përjashtonte një rol të tillë, por vetëm nëse Rusia bie dakord fillimisht për armëpushim. Sipas të njëjtit burim, aktualisht nuk ka shenja për një zhvillim të tillë.
Nga ana tjetër, Vladimir Putin ka pretenduar se është i hapur ndaj idesë së një të dërguari të BE-së, me kusht që ai person të mos ketë folur keq për Rusinë. Sugjerimi i tij për ish-kancelarin gjerman Gerhard Schröder është hedhur poshtë menjëherë nga shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, e cila argumentoi se ai do të ishte i pozicionuar në mënyrë të papranueshme mes dy palëve.
Lufta përshkallëzohet, ndërsa diplomacia mbetet e paqartë
Ndërsa flitet për kanale të reja negociuese, realiteti në terren po ecën në drejtim të kundërt. Gjatë fundjavës, Kievi u godit me raketa dhe dronë në një nga sulmet më intensive të luftës, ndërsa Moska ka kërcënuar më pas me sulme të tjera sistematike ndaj qytetit.
Rusia, edhe pse po rrit agresionin ushtarak, po akuzon njëkohësisht BE-në se po minon përpjekjet amerikane për paqe duke mbështetur ushtarakisht Ukrainën. Ndërkohë, sipas materialit burimor, Moska preferon të negociojë me SHBA-të, edhe për arsye statusi, por qasja amerikane deri tani nuk ka prodhuar rezultat.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka sinjalizuar më herët se Uashingtoni nuk është i interesuar për një seri të pafund takimesh pa rezultat, edhe pse më pas ka sqaruar se SHBA-të mbeten të gatshme të ndërmjetësojnë nëse krijohet mundësia. Kjo lë një vakum që BE-ja duket se po përpiqet ta mbushë, por ende pa qartësi politike dhe pa instrumente të provuara.
Pa sinjale reale për paqe të afërt
Nga Kievi vijnë sinjale se Europa mund t’i japë procesit një shtysë të re, por jo iluzione për një zgjidhje të afërt. Analistë dhe zyrtarë ukrainas të cituar në materialin burimor theksojnë se çdo angazhim me Moskën rrezikon të dështojë nëse Europa nuk hyn në këtë proces nga një pozicion force.
Në të njëjtën kohë, Ukraina ka rritur presionin mbi infrastrukturën ruse të eksportit të naftës, sulme që i cilëson si “sanksione afatgjata”. Pavarësisht kësaj, sipas deputetit ukrainas Ehor Chernev, ende nuk ka sinjale se Rusia dëshiron realisht t’i japë fund luftës.
Kjo e bën debatin europian edhe më delikat: jo thjesht kush do të negociojë me Putinin, por nëse ka fare kushte politike minimale që negociatat të kenë kuptim dhe të mos kthehen në një tjetër proces pa rezultat.
Për momentin, BE-ja po flet për rol më aktiv, por jo ende me zë të unifikuar. Ukraina po kërkon shpejtësi, ndërsa Rusia vazhdon ofensivën dhe kushtëzon edhe ndërmjetësit.
Në këtë tablo, pyetja kryesore mbetet e hapur: a po përgatitet Europa të negociojë seriozisht, apo thjesht po kërkon një formulë diplomatike për të mos mbetur jashtë një procesi që ende nuk ka nisur realisht?