Socialistët kanë depozituar në Kuvend projektligjin për ndarjen e re administrativo-territoriale, një lëvizje me ndikim të drejtpërdrejtë në hartën e pushtetit vendor. Sipas variantit të paraqitur nga PS, numri i bashkive zbret nga 61 në 46, ndërsa 28 bashki konsolidohen në 13 njësi të reja.
Çfarë parashikon drafti i depozituar në Kuvend
Sipas draftit të bërë publik, struktura e re do të përbëhet nga 46 bashki, 71 qytete përbërëse dhe 387 njësi administrative. Modeli mban bashkinë si të vetmen njësi të vetëqeverisjes vendore, me një kryetar, një këshill, një administratë dhe një buxhet të vetëm.
Sipas formulimit të socialistëve, 13 bashki me rreth 225 mijë banorë në total do të bashkohen me bashkitë fqinje. Qeverisja vendore paraqitet kështu në një skemë më të përqendruar, ndërsa mbetet për t’u parë se si do të justifikohet në praktikë ndikimi te përfaqësimi lokal dhe te shërbimet për komunitetet që humbasin statusin aktual.
Qarqet që preken dhe ato që mbeten pa ndryshim
Në qarkun Tiranë, sipas projektligjit, Tirana mbetet e pandryshuar, ndërsa Kavaja dhe Rrogozhina bashkohen në një bashki të vetme. Drafti krijon edhe njësinë administrative të Rinasit, që i bashkohet Bashkisë së Tiranës dhe përfshin territorin e aeroportit dhe zonën ekonomike përreth tij, përmes fshatrave Rinas, Bërxullë dhe Domje.
Lezha dhe Kukësi mbeten pa ndryshime sipas variantit të propozuar. Në Shkodër, Puka bashkohet me Fushë-Arrëzin, ndërsa në Dibër Klosi bashkohet me Matin.
Në Berat, numri i bashkive ulet nga pesë në tre: Berati bashkohet me Poliçanin dhe Dimalin, ndërsa Kuçova dhe Skrapari mbeten më vete. Në Elbasan, Përrenjasi bashkohet me Librazhdin, ndërsa vetë Elbasani zgjerohet duke përfshirë Belshin dhe Cërrikun; Peqini dhe Gramshi mbeten njësi më vete.
Edhe Fieri pëson ndryshime: sipas projektit, Fieri bashkohet me Patosin, ndërsa Lushnja merr Divjakën. Në Gjirokastër, Tepelena bashkohet me Memaliajn, Përmeti me Këlcyrën dhe Gjirokastra me Libohovën. Në Vlorë parashikohet bashkimi me Selenicën, ndërsa në juglindje propozohet bashkimi i Maliqit me Korçën.
Raste të veçanta dhe arsyetimi zyrtar
Sipas draftit, modeli është ndërtuar duke marrë në konsideratë largësitë, praninë e minoriteteve, vijueshmërinë gjeografike, aksesin rrugor dhe veçoritë identitare të territoreve. Pikërisht me këtë arsyetim mbahen të paprekura disa bashki që trajtohen si raste të veçanta.
Në listën e përmendur nga socialistët janë Pusteci, Finiqi, Dropulli, Tropoja, Hasi, Skrapari dhe Konispoli. Këto njësi ruhen pavarësisht treguesve financiarë dhe demografikë, çka tregon se kriteret e përdorura nuk po zbatohen njësoj në çdo rast.
Përfaqësimi i zonave që shkrihen te bashkitë më të mëdha
Një nga pikat më të ndjeshme mbetet përfaqësimi i qyteteve dhe njësive që bashkohen me bashki më të mëdha. Sipas PS, zgjidhja do të jetë sistemi i kuotave, ku çdo bashki që konsolidohet pritet të ketë një numër të caktuar anëtarësh në këshillin bashkiak të njësisë së re.
Versioni zyrtar e paraqet këtë formulë si garanci për mbrojtjen e interesave lokale. Megjithatë, drafti hap debat të qartë politik dhe administrativ, sidomos në zona ku ka pasur kundërshti publike, si në rastin e bashkimit të Përrenjasit me Librazhdin.
Projektligji vendos në tryezë një tjetër rishikim të fortë të hartës vendore, me pasoja që shkojnë përtej kufijve administrativë dhe prekin balancën e përfaqësimit, kontrollin mbi buxhetet lokale dhe peshën politike të komuniteteve.
Në këtë fazë, ajo që dihet është varianti i paraqitur nga socialistët; debati real nis te mënyra si do të përkthehen këto bashkime në shërbime, përfaqësim dhe përgjegjësi publike.