Debati për hapjen e një konsullate serbe në Shkodër ka marrë një përgjigje të drejtpërdrejtë nga ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha. Në versionin zyrtar të qeverisë, kjo lëvizje nuk prek sovranitetin e Shqipërisë dhe lidhet me përpjekjen për të siguruar një konsullatë shqiptare në Bujanoc, një kërkesë që Tirana e paraqet si interes kombëtar për shqiptarët e Luginës së Preshevës.
Qeveria mbron marrëveshjen me Serbinë
Ferit Hoxha u shpreh se hapja e një konsullate serbe në Shkodër nuk i jep Serbisë asnjë pushtet mbi territorin shqiptar dhe, sipas tij, nuk përbën cenim të sovranitetit. Ai argumentoi se çdo prani diplomatike apo konsullore në territorin e Shqipërisë funksionon vetëm në përputhje me ligjin ndërkombëtar dhe me ligjet shqiptare.
Ministri nuk u tërhoq nga kjo nismë, pavarësisht polemikave publike, dhe e paraqiti atë si pjesë të një procesi normal diplomatik mes dy shteteve.
Objektivi i Tiranës: një konsullatë shqiptare në Bujanoc
Sipas Hoxhës, kërkesa për një Konsullatë të Përgjithshme të Shqipërisë në Luginën e Preshevës nuk është ide e re, por objektiv i kahershëm i politikës së jashtme shqiptare. Ai tha se kjo kërkesë është shtyrë ose refuzuar për vite nga pala serbe dhe se negociimi ka avancuar mbi bazën e reciprocitetit.
Qeveria e paraqet këtë si një mënyrë për ta afruar shtetin shqiptar me shqiptarët që jetojnë në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, duke argumentuar se prania institucionale do të shërbente për mbrojtjen e të drejtave dhe interesave të tyre.
Polemika për ‘reciprocitetin’ dhe krahasimet me Shkodrën
Një pjesë e debatit publik është përqendruar te pyetja nëse pranimi i një konsullate serbe në Shkodër krijon një lloj barazimi mes shqiptarëve të Luginës së Preshevës dhe komunitetit serb në qarkun e Shkodrës. Hoxha e kundërshtoi këtë lexim, duke thënë se reciprociteti në diplomaci nuk do të thotë barazi automatike interesash, numrash apo përfitimesh.
Ai shtoi se konsullatat nuk hapen vetëm mbi bazën e madhësisë së komuniteteve, por edhe për arsye ekonomike, kulturore, turistike dhe strategjike. Megjithatë, qeveria deri tani ka zgjedhur ta sheshojë debatin kryesisht me argumentin teknik të diplomacisë, ndërsa ndjeshmëria publike për një prani serbe në Shkodër mbetet e fortë.
Kosova, pika ku qeveria kërkon të ulë dyshimet
Përballë kritikave se afrimi diplomatik me Serbinë mund të lexohet si zbutje e qëndrimit ndaj Kosovës, Hoxha tha se ky angazhim nuk ndryshon asgjë në raport me mbështetjen e Shqipërisë për pavarësinë, sovranitetin dhe integritetin territorial të Kosovës.
Në thelb, ministri kërkon të ndajë dy çështje: dialogun me Serbinë për interesa që Tirana i konsideron konkrete dhe vijimin e mbështetjes politike për Kosovën. Nëse kjo ndarje bind opinionin publik, kjo mbetet pjesa më e debatueshme e gjithë kësaj nisme.
Deklaratat e ministrit sqarojnë pozicionin e qeverisë, por jo domosdoshmërisht e shuajnë dyshimin publik mbi koston politike dhe simbolike të kësaj dakordësie.
Pikërisht aty mbetet edhe thelbi i debatit: jo nëse diplomacia funksionon me reciprocitet, por nëse ky reciprocitet i shërben realisht interesit shqiptar në raport me Serbinë.