Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka njoftuar një përshkallëzim të ri ndaj Iranit, duke folur për atë që e quan “lufta ekonomike” më e ashpër e ndërmarrë ndonjëherë kundër një shteti. Në versionin e shpallur prej tij, Uashingtoni synon të shtojë presionin financiar dhe izolimin ndaj Teheranit në një shkallë të paprecedentë.
Trump paralajmëron goditje të re ekonomike
Përmes një deklarate në rrjetin Truth Social, Trump tha se SHBA do të vendosë presion ekonomik dhe izolim të thelluar ndaj Iranit. Ai paralajmëroi pasoja të rënda për vendet, subjektet apo strukturat që do të vazhdojnë t’i japin mbështetje ekonomike Teheranit.
Retorika e përdorur nga presidenti amerikan e paraqet nismën si një ofensivë të gjerë ekonomike, me synim kufizimin maksimal të hapësirës së Iranit për të operuar në tregjet ndërkombëtare. Megjithatë, deri në këtë fazë, deklarimi mbetet pjesë e versionit politik të shpallur nga Shtëpia e Bardhë.
Në fokus bankat, bizneset dhe rrugët e shmangies së sanksioneve
Trump veçoi institucionet financiare, bizneset, aeroportet dhe strukturat shtetërore të vendeve të tjera që, sipas tij, mund t’i ofrojnë Iranit një “linjë shpëtimi”. Sipas paralajmërimit të tij, çdo kanal ekonomik që ndihmon Teheranin mund të përballet me kosto të mëdha.
Ai kërkoi gjithashtu ndërprerjen e aktiviteteve që lidhen me kontrabandën e naftës, transfertat financiare, këmbimet valutore, regjistrimin e anijeve dhe përdorimin e kompanive ndërmjetëse për të shmangur sanksionet. Kjo tregon se presioni amerikan nuk synon vetëm Iranin, por edhe rrjetin ndërkombëtar që mund ta ndihmojë të zbusë efektin e masave ndëshkuese.
Teherani e sheh si vazhdim të së njëjtës skemë
Reagimi nga Irani ka ardhur menjëherë. Sipas agjencisë gjysmëzyrtare Tasnim, deklaratat e Trump për një “luftë ekonomike” nuk përfaqësojnë një kthesë reale, por vazhdim të fushatës së mëparshme amerikane të “presionit maksimal”.
Nga ana iraniane, kjo politikë konsiderohet e dështuar dhe deklaratat e presidentit amerikan janë cilësuar si të bujshme dhe të ekzagjeruara. Sinjali politik nga Teherani është i qartë: nuk ka shenja tërheqjeje përballë presionit të ri të shpallur nga Uashingtoni.
Tensionet hyjnë në një fazë më të rrezikshme
Njoftimi vjen në një moment të ndjeshëm për raportet SHBA-Iran. Afati 60-ditor i parashikuar në një marrëveshje të qershorit për avancimin e një zgjidhjeje paqësore ka përfunduar pa prodhuar një marrëveshje të qëndrueshme.
Në të njëjtën kohë, tensionet rreth ngushticës së Hormuzit kanë shtuar pasigurinë dhe kanë prekur qarkullimin global të naftës. Nëse presioni ekonomik shkon përtej deklaratave dhe shndërrohet në zbatim agresiv, përplasja mes dy vendeve rrezikon të hyjë në një tjetër fazë me pasoja më të gjera rajonale dhe ekonomike.
Trump këmbëngul se objektivi është izolimi ekonomik i Iranit në një shkallë të paparë më parë, ndërsa Teherani e trajton këtë si përsëritje të një politike që, sipas tij, nuk ka dhënë rezultat.
Përtej gjuhës së fortë politike, mbetet për t’u parë sa larg do të shkojë administrata amerikane në zbatim dhe sa ndikim real do të ketë kjo ofensivë e re në terren.