Rritja e fitimeve të kompanive të naftës, ndërsa tregjet energjetike tronditen nga lufta në Lindjen e Mesme, ka hapur një debat të ri në Bashkimin Evropian. Gjashtë vende anëtare po kërkojnë që blloku të shqyrtojë një taksë të re mbi fitimet e tepërta, me argumentin se barra e krizës po bie sërish mbi konsumatorët, ndërsa korporatat po përfitojnë nga situata.
Letër e përbashkët për presidencën e Këshillit të BE-së
Ministrat e Financave të Gjermanisë, Italisë, Austrisë, Polonisë dhe Portugalisë, bashkë me ministrin spanjoll të Financave, i kanë dërguar një letër ministrit irlandez të Financave. Irlanda mban presidencën e radhës të Këshillit të BE-së.
Në letër kërkohet që çështja e një takse mbi fitimet e jashtëzakonshme të kompanive të naftës të futet në rendin e ditës të takimit të ardhshëm të ministrave të Financave të BE-së, i parashikuar të mbahet muajin e ardhshëm në Dublin.
Argumenti politik: fitime në krizë, faturë për qytetarët
Sipas ministrave që kanë firmosur nismën, kompanitë e naftës po përfitojnë nga zgjerimi i marzheve të fitimit dhe nga rritja e të ardhurave në një moment kur çmimet e naftës dhe kostot e energjisë po shtyjnë lart koston e jetesës.
Qasja që po propozohet është një kuadër i përbashkët evropian për taksimin e këtyre fitimeve, duke marrë parasysh edhe masat e ndërmarra në vitin 2022 pas pushtimit rus të Ukrainës. Kjo tregon se në Bruksel po rikthehet logjika e ndërhyrjes emergjente sa herë krizat globale prodhojnë fitime të jashtëzakonshme për sektorin energjetik.
Gjermania shtyn idenë, por jo pa përçarje
Nisma, sipas raportimeve, është shtyrë përpara nga ministri gjerman i Financave, Lars Klingbeil, i cili ka argumentuar se kompanitë energjetike nuk duhet të pasurohen në mënyrë të tepruar në kurriz të konsumatorëve gjatë një krize.
Edhe brenda Gjermanisë, megjithatë, nuk ka një vijë të unifikuar. Klingbeil e mbështet masën, ndërsa krahu konservator CDU i kancelarit Friedrich Merz është kundër, çka tregon se edhe në ekonominë më të madhe të BE-së ideja për të prekur fitimet e sektorit energjetik mbetet politikisht e ndjeshme.
Çfarë ka ndryshuar në tregun e energjisë
Të ardhurat e kompanive energjetike janë rritur ndjeshëm që nga nisja e luftës SHBA-Izrael kundër Iranit në shkurt, ndërsa kufizimet e trafikut detar përmes ngushticës së Hormuzit kanë ndikuar në furnizimet globale të energjisë.
Pikërisht kjo goditje mbi zinxhirët e furnizimit po përdoret si bazë për kërkesën e re politike në BE. Por deri tani, nga institucionet evropiane nuk ka sinjal zyrtar se një taksë e tillë do të miratohet, ndaj për momentin bëhet fjalë për presion politik dhe jo për një vendim të marrë.
Përplasja pritet të zhvendoset në tryezën e ministrave të Financave të BE-së, ku do të testohet nëse zemërimi ndaj fitimeve të jashtëzakonshme të sektorit të naftës do të përkthehet në politikë fiskale konkrete, apo do të mbetet një tjetër debat i fortë pa pasoja të menjëhershme.