Vendimi i Erion Veliajt për të shkarkuar Anuela Ristanin ka hapur një debat që shkon përtej emrit të një zyrtareje. Në qendër nuk është thjesht prishja e një raporti pune, por një çështje shumë më e rëndë për administrimin e kryeqytetit: kush i ka marrë realisht vendimet në Bashkinë e Tiranës gjatë kësaj kohe.
Delegim kompetencash, jo transferim pushteti
Veliaj mbetet juridikisht kryetar i Bashkisë së Tiranës, ndërsa Anuela Ristani nuk ishte zgjedhur për ta zëvendësuar, por kishte marrë kompetenca me delegim. Pikërisht këtu nis edhe thelbi i debatit: delegimi administrativ nuk është dorëzim i pushtetit politik dhe institucional.
Nëse një administratë funksionon jashtë autoritetit të atij që mban mandatin, atëherë çështja nuk kufizohet më te një shkarkim individual. Ajo prek vetë zinxhirin e vendimmarrjes në institucionin më të madh vendor në vend.
Pretendimet e Veliajt ngrenë dyshime serioze
Në urdhrin e tij, Veliaj flet për mungesë sistematike informacioni dhe koordinimi, për moszbatim të udhëzimeve të tij dhe për një shkëputje progresive të administratës nga kryetari që, të paktën formalisht, vijonte të mbante mandatin.
Nëse këto pretendime janë të sakta, atëherë kemi të bëjmë me një problem institucional që nuk mund të mbyllet me largimin e një personi. Pyetja që del përpara është kush e ka ushtruar autoritetin real brenda Bashkisë dhe mbi çfarë baze është bërë kjo.
Kush vendoste për Tiranën dhe në emër të kujt?
Pikëpyetjet që dalin prej kësaj historie janë direkte: kush ka dhënë udhëzimet në Bashkinë e Tiranës, kush ka vendosur prioritetet, kujt i ka raportuar administrata dhe kush ka marrë vendimet operative e politike gjatë kësaj periudhe?
Nëse, sipas versionit të Veliajt, urdhrat e kryetarit nuk zbatoheshin, atëherë mbetet për t’u sqaruar se kush kishte autoritetin të vendoste moszbatimin e tyre. Kjo nuk është më një çështje komunikimi të brendshëm, por një problem i pastër i kontrollit mbi institucionin.
Në lojë është buxheti, kontratat dhe administrimi i kryeqytetit
Debati nuk mund të reduktohet vetëm te raportet politike mes emrave të njohur në mazhorancë. Bashkia e Tiranës administron buxhetin më të madh vendor në Shqipëri, kontrata publike, leje, prona, investime dhe shërbime që prekin drejtpërdrejt qindra mijëra qytetarë.
Për këtë arsye, transparenca nuk është luks politik, por detyrim institucional. Nëse ka pasur një zhvendosje reale të pushtetit brenda Bashkisë, publiku ka të drejtë të dijë si është drejtuar kryeqyteti, cilat vendime janë marrë dhe nga kush është ushtruar autoriteti real.
Në këtë fazë, çështja nuk duket se mbyllet me emrin e zyrtares së shkarkuar.
Pyetja qendrore mbetet më e madhe dhe më shqetësuese për qytetin: kush e kishte në dorë drejtimin real të Bashkisë së Tiranës?