Kryeministri Edi Rama ka zgjedhur të amplifikojë në rrjetet sociale një mesazh kritik për vetë logjikën që i mban këto platforma në këmbë. Në një postim në Facebook, ai ndau një video të historianit dhe filozofit Yuval Noah Harari, i cili argumenton se algoritmet nuk janë ndërtuar për të prodhuar të vërtetën, por për të shtyrë angazhimin përmes emocioneve më të forta njerëzore.
Postimi i Ramës dhe mesazhi që shoqëroi videon
Rama e shoqëroi publikimin me fjalët: “SHKURT E QARTË PËR ALGORITMIN nga Yuval Noah Harari, një nga mendjet më largapamëse të botës së sotme”.
Postimi vjen në një kohë kur debati për ndikimin e rrjeteve sociale në opinionin publik, gjuhën e urrejtjes dhe polarizimin mbetet i ndezur, edhe pse platformat vazhdojnë të paraqiten si hapësira neutrale komunikimi.
Çfarë thotë Harari për Facebook, X dhe TikTok
Në videon e shpërndarë nga kryeministri, Harari thotë se algoritmet e platformave si Facebook, X dhe TikTok kanë si objektiv kryesor rritjen e angazhimit të përdoruesve, jo krijimin e besimit dhe as promovimin e së vërtetës.
Sipas tij, vetë termi “angazhim” tingëllon i padëmshëm, por në praktikë nënkupton eksperimente të vazhdueshme mbi sjelljen njerëzore për të kuptuar se çfarë i mban njerëzit më gjatë në platformë dhe çfarë i shtyn të reagojnë më fort.
Frika, urrejtja dhe zemërimi si motor i klikimeve
Harari argumenton se platformat kanë zbuluar se reagimi më i shpejtë dhe më i fortë arrihet duke aktivizuar frikën, urrejtjen, zemërimin ose lakminë. Sipas tij, këto janë emocionet që prodhojnë më shumë shpërndarje, më shumë komente dhe më shumë kohë të kaluar online.
Në këtë këndvështrim, algoritmi nuk shpërblen domosdoshmërisht përmbajtjen më të saktë apo më të dobishme, por atë që ndez reagim. Kjo është edhe arsyeja pse hapësira digjitale shpesh mbushet me tension, konflikt dhe ndarje.
Paralajmërimi për një shoqëri në gjendje hiper-stimulimi
Harari e lidh këtë logjikë teknologjike me një gjendje më të gjerë emocionale të shoqërisë. Ai paralajmëron se ekspozimi i vazhdueshëm ndaj një niveli kaq të lartë stimulimi e mban sistemin nervor në gjendje hiperaktiviteti.
Sipas tij, kjo gjendje mund të jetë e përballueshme vetëm përkohësisht, por jo si normalitet i përditshëm. Në vlerësimin e filozofit, një shoqëri e mbajtur vazhdimisht në alarm, eksitim dhe reagim humbet qetësinë dhe rrezikon të dëmtojë vetveten.
Mesazhi që Rama zgjodhi të ndajë është, në thelb, një kritikë e drejtpërdrejtë ndaj mënyrës si funksionon ekonomia e vëmendjes në internet.
Ajo që mbetet për t’u parë është nëse ky reflektim do të mbetet thjesht një postim në rrjet social, apo do të shoqërohet me një debat më serioz mbi ndikimin real të platformave në jetën publike dhe politike.