Një aplikacion i përdorur çdo ditë për komunikim privat del në qendër të një skeme shumë më të errët: sipas një hetimi të rrjetit investigativ të Unionit Evropian të Transmetimeve, një grup me qindra anëtarë në WhatsApp është përdorur për të koordinuar lëvizje të mëdha cash në disa vende, jashtë radarit të sistemit bankar formal.
Grupi me 532 persona dhe mijëra mesazhe për para cash
Hetimi identifikon një grup të quajtur “Tregtarët e Evropës së Madhe”, me 532 persona, ku nga fundi i shkurtit deri në dhjetor 2022 janë shkëmbyer mbi 82 mijë mesazhe. Në biseda, kryesisht në gjuhën arabe, kërkoheshin shuma të mëdha parash dhe jepeshin qytetet ku ato duhej të dorëzoheshin.
Mesazhet përmendnin shifra konkrete dhe destinacione të ndryshme, përfshirë qytete në Britaninë e Madhe. Në një rast kërkoheshin 60 mijë paund në Londër, në një tjetër 15,150 paund në Birmingham, ndërsa në Liverpool raportohej disponueshmëri prej 200 mijë paundësh.
Si funksiononte skema përmes hawalës
Transaksionet, sipas hetimit, kryheshin përmes sistemit hawala, një mekanizëm tradicional transferimi parash që mbështetet te ndërmjetësit dhe shmang lëvizjen fizike të fondeve nga një shtet në tjetrin. Kjo e bën sistemin të vështirë për t’u gjurmuar, sidomos kur përdoret jashtë mbikëqyrjes formale.
Vetë hawala nuk është në thelb e paligjshme dhe përdoret edhe për qëllime të ligjshme, veçanërisht nga emigrantët që dërgojnë para te familjet në vende me akses të kufizuar bankar. Por hetimi ngre pikërisht pikëpyetjen kryesore: sa lehtë mund të kthehet një mekanizëm paralel financiar në strehë për paratë e krimit.
Grupi në WhatsApp, sipas të dhënave të publikuara, ishte i rezervuar për transaksione mbi 5 mijë euro, ndërsa shumë pagesa shkonin ndjeshëm më lart.
Nga Brukseli te Siria: pista e financimit dhe dënimet në Belgjikë
Një nga rastet e përmendura nga hetuesit lidhet me para të dërguara nga Brukseli që, sipas versionit të autoriteteve belge, përfundonin te militantë të Shtetit Islamik në Siri. Policia belge tha se disa persona në rrjet kishin dërguar fonde edhe për të ndihmuar gratë e militantëve të ISIS-it të largoheshin nga kampet e paraburgimit në Siri.
Hetimi nisi si çështje për financim terrorizmi dhe më pas u zgjerua, pasi autoritetet thanë se zbuluan përmasa më të mëdha të rrjetit financiar. Grupi në WhatsApp u gjet në telefonin e Abu Adam, që konsiderohet nga hetuesit si drejtues i rrjetit në Bruksel.
Çështja përfundoi me dënimin e gjashtë personave për pastrim parash në Belgjikë. Në telefonin e Abu Adam u gjetën rreth 6 mijë fotografi të kartëmonedhave 5-euroshe me numra serialë të dukshëm, si edhe rreth 6 mijë fotografi dokumentesh identiteti. Sipas gjyqtarit hetues Vincent Guerra, këto të dhëna mund të jenë përdorur për identifikimin e transaksioneve hawala dhe sugjerojnë të paktën 12 mijë transaksione të përpunuara.
Rrjeti shtrihej përtej Belgjikës
Hetimi tregon se përdorimi i hawalës nuk kufizohej te një grup i vetëm. Një ish-pastrues parash, i identifikuar si “Frank”, tha se kishte marrë pjesë në transaksione me vlerë disa qindra milionë euro dhe se sistemi përdorej për para të lidhura me drogën, prostitucionin, trafikimin e qenieve njerëzore dhe financimin e terrorizmit.
Edhe në Austri, autoritetet kanë zbuluar raste ku hawala përdorej nga rrjete të kontrabandës së emigrantëve. Policia bastisi një zyrë në Vjenë që, sipas autoriteteve, shërbente për organizimin e pagesave për kontrabandën e njerëzve.
Në një tjetër operacion, policia austriake dhe Europoli goditën një rrjet që dyshohet se kishte transportuar rreth 100 mijë persona drejt Evropës brenda 18 muajve. Sipas hetuesve austriakë, pagesat përmes hawalës shoqëroheshin në disa raste me shantazh brutal ndaj familjeve, duke përfshirë dërgimin e videove të torturës për të nxjerrë më shumë para.
Sistemi i ligjshëm që mund të përdoret edhe nga krimi
Një zyrtar i Europolit e përshkroi hawalën si kanalin kryesor të pastrimit të parave për krimin e organizuar. Megjithatë, edhe vetë hetimi bën një dallim të rëndësishëm: përdorimi i hawalës nuk nënkupton automatikisht aktivitet kriminal.
Në vende si Mbretëria e Bashkuar, transferimet hawala lejohen nëse ndërmjetësit janë të regjistruar pranë autoriteteve. Pikërisht këtu qëndron edhe tensioni kryesor i kësaj historie: një sistem që mund të shërbejë për nevoja reale të komuniteteve migrante, por që, kur kalon jashtë kontrollit, krijon terren ideal për para pa gjurmë dhe rrjete kriminale ndërkufitare.
Hetimi nxjerr në pah jo vetëm përdorimin e WhatsApp si mjet koordinimi, por edhe boshllëqet që mbeten në kontrollin e flukseve financiare paralele në Evropë.
Kur komunikimi i përditshëm ndërthuret me sisteme informale pagesash, kufiri mes përdorimit të ligjshëm dhe infrastrukturës së krimit bëhet shumë më i vështirë për t’u dalluar dhe për t’u goditur.