Një raport i Wall Street Journal hedh dritë mbi një korridor të pazakontë tregtar që, sipas gazetës amerikane, po i shërben Rusisë për të zbutur goditjen e sanksioneve perëndimore. Në qendër të skemës përmenden Maldivet, një destinacion turistik që sipas këtyre gjetjeve po përdoret edhe si nyje tranziti për mallra të ndjeshme që përfundojnë në Moskë.
Dyshimet mbi një kanal të ri tranziti
Sipas raportit, përmes aeroportit të kryeqytetit Malé kalojnë komponentë elektronikë, pjesë avionësh dhe produkte të tjera të kufizuara që synojnë tregun rus. Mes tyre përmenden edhe mallra me përdorim të dyfishtë, që mund të shfrytëzohen si në sektorin civil, ashtu edhe në atë ushtarak.
Edhe pse volumi i këtij tranziti mbetet më i vogël se kanalet kryesore të shmangies së sanksioneve, si Kina, Turqia apo Emiratet e Bashkuara Arabe, rasti tregon se rrjetet e furnizimit të Rusisë po kërkojnë rrugë gjithnjë e më pak të ekspozuara ndaj kontrollit ndërkombëtar.
Si funksionon skema e përshkruar në raport
Sipas dokumenteve të shqyrtuara nga Wall Street Journal dhe bisedave me zyrtarë perëndimorë, ngarkesat transferohen nga një avion në tjetrin pa hyrë zyrtarisht në territorin e Maldiveve.
Raporti përshkruan një praktikë të përditshme ku fluturimet e Aeroflot mbërrijnë në Malé, ndërsa me ndihmën e ndërmjetësve vendas dhe kompanive logjistike mallrat zhdoganohen mbi bazën e dokumenteve dhe më pas transferohen direkt në avionë të tjerë. Për segmentin drejt Moskës, sipas këtij versioni, lëshohet dokumentacion i ri transporti ku nuk figuron më origjina fillestare e mallrave apo prodhuesi i tyre.
Rritje e fortë pas luftës në Ukrainë
Të dhënat tregtare të cituara në raport sugjerojnë një shtim të ndjeshëm të këtij aktiviteti pas nisjes së luftës në Ukrainë. Sipas të dhënave të Import Genius, importet ruse të deklaruara si me origjinë nga Maldivet kaluan nga më pak se 7 milionë dollarë në vitin 2021 në mbi 630 milionë dollarë në vitin 2022.
Në vitin 2024, shifra llogaritej rreth 160 milionë dollarë. Megjithatë, tabloja mund të jetë më e gjerë, pasi Rusia ka kufizuar gradualisht qasjen në të dhënat doganore, çka e bën më të vështirë verifikimin e volumit real të tregtisë.
Nga mikroçipat te pjesët për avionë
Mes produkteve të identifikuara përmenden mikroçipa, instrumente optike për gjurmimin e satelitëve dhe komponentë hapësinorë. Raporti nënvizon se një pjesë e këtyre mallrave mund të përdoren në sektorin civil, por gjithashtu mund të përshtaten për avionë ushtarakë apo raketa me rreze të gjatë veprimi.
Disa prej produkteve, sipas raportimeve, përfundojnë te kompani ruse të sanksionuara, përfshirë S7 Airlines dhe degët e saj, që përballen me vështirësi në sigurimin e pjesëve rezervë për flotën ajrore.
Presion perëndimor dhe kontrolle të dobëta
Sipas raportit, autoritetet perëndimore po i kërkojnë qeverisë së Maldiveve të shtrëngojë kontrollet mbi mallrat që kalojnë tranzit drejt Rusisë. Pikërisht këtu ngrihet edhe pika më problematike: mbikëqyrja doganore duket se mbështetet kryesisht te dokumentet dhe jo te kontrollet fizike sistematike.
Wall Street Journal përmend edhe kompani lokale që dyshohet se përdoren për menaxhimin e këtij transporti, mes tyre Freight Care dhe Go Investment. Drejtori i Freight Care, Hussain Waheed, ka pranuar se kompania merret me mallra në tranzit nga Malé drejt Rusisë, por ka mohuar se ka ndihmuar me vetëdije në dërgimin e materialeve të përdorshme për prodhimin e armëve.
Përtej rolit turistik të arkipelagut, raporti sugjeron se interesat ekonomike mund të kenë ndikuar në rritjen e këtij aktiviteti. Turistët rusë përbëjnë një pjesë të rëndësishme të vizitorëve në Maldive, ndërsa aeroporti ndërkombëtar i vendit ka regjistruar të ardhura të larta nga transporti i mallrave.
Në korrikun e kaluar, aeroporti i Malé trajtoi një rekord prej 126 tonësh ngarkesë në një ditë, një tregues që e bën edhe më të rëndësishëm debatin mbi atë që kalon realisht nëpër këtë nyje tranziti dhe sa efektive janë kontrollet që pretendohet se ushtrohen.