Një vendim i shumëpritur në Maltë ka mbyllur me pafajësi penale për Jorgen Fenech një nga çështjet më të rënda të viteve të fundit në Europë: vrasjen me bombë të gazetares investigative Daphne Caruana Galizia. Juria e liroi biznesmenin nga akuzat për organizim dhe financim të krimit, edhe pse çështja prej vitesh ka qenë në qendër të debatit për korrupsionin, pushtetin dhe dështimet e shtetit maltez.
Juria rrëzon akuzat ndaj Jorgen Fenech
Jorgen Fenech, biznesmen i njohur në Maltë, ishte akuzuar në vitin 2021 për ndihmë dhe inkurajim të krimit. Sipas prokurorisë, ai kishte organizuar vrasjen, kishte dhënë urdhrin dhe kishte paguar autorët.
Pas shqyrtimit të çështjes, juria e shpalli të pafajshëm për të dyja akuzat. Me këtë vendim, ai bëhet i fundit nga gjashtë personat e akuzuar për komplot në vrasjen e gazetares që doli para gjykatës.
Një atentat që tronditi Maltën dhe Europën
Daphne Caruana Galizia u vra më 16 tetor 2017, kur makina e saj shpërtheu pranë shtëpisë. Atentati shkaktoi tronditje të fortë në Maltë dhe më gjerë në Europë, duke kthyer vëmendjen te siguria e gazetarëve dhe lidhjet mes politikës, biznesit dhe pandëshkueshmërisë.
Vrasja u pasua nga protesta masive dhe një krizë politike që çoi në dorëheqjen e kryeministrit të atëhershëm Joseph Muscat. Arrestimi i Fenech në vitin 2019, teksa po largohej nga Malta me jaht, shtoi më tej presionin publik ndaj qeverisë.
Familja flet për mungesë drejtësie dhe dështime institucionale
Fëmijët e gazetares, të pranishëm në sallën e gjyqit kur u lexua vendimi, reaguan me një deklaratë të publikuar në Facebook. Sipas tyre, vendimi e privoi nënën e tyre nga drejtësia që meritonte.
Në deklaratë thuhej se, nëntë vjet pas vrasjes, dështimet institucionale që lejuan krimin mbeten të pazgjidhura dhe të pareformuara. Kjo linjë kritike përputhet edhe me përfundimet e një hetimi të pavarur të publikuar në vitin 2021, i cili arriti në përfundimin se shteti maltez mbante përgjegjësi për krijimin e një klime pandëshkueshmërie që kontribuoi në vrasje.
Kush ishte gazetarja dhe çfarë hetonte
Caruana Galizia njihej për raportimet e saj mbi korrupsionin dhe lidhjet mes politikës dhe biznesit në Maltë. Shkrimet e saj prekën edhe persona pranë Joseph Muscat, ndërsa ajo kishte denoncuar gjithashtu kompani të regjistruara në parajsa fiskale, të dala në dritë nga Panama Papers.
Pak para se të vritej, ajo përballej me më shumë se 40 padi për shpifje. Figura e saj u kthye në simbol të gazetarisë investigative nën presion dhe të kostos që mund të ketë ekspozimi i interesave të fuqishme.
Dënimet e tjera në dosjen e vrasjes
Ndërsa Fenech u lirua nga akuzat, persona të tjerë janë dënuar për role të ndryshme në këtë çështje. Në vitin 2022, George Degiorgio dhe vëllai i tij Alfred pranuan fajësinë për vrasjen dhe u dënuan me nga 40 vjet burg.
Në vitin 2025, Jamie Vella dhe Robert Agius u dënuan me burgim të përjetshëm pasi u shpallën fajtorë për bashkëpunim në vrasje; ata akuzoheshin për sigurimin e bombës. Më herët, Vincent Muscat pranoi fajësinë dhe u dënua me 15 vjet burg, ndërsa një shofer taksie që pretendoi se kishte shërbyer si ndërmjetës mori falje presidenciale në këmbim të dëshmisë së tij.
Vendimi për pafajësinë e Fenech mbyll një kapitull gjyqësor, por jo pikëpyetjet që kjo vrasje ka lënë pas për funksionimin e shtetit, mbrojtjen e gazetarëve dhe raportin mes pushtetit politik e interesave ekonomike në Maltë.
Përtej rezultatit në sallën e gjyqit, çështja e Daphne Caruana Galizia mbetet një provë e fortë se sa e brishtë bëhet drejtësia kur institucionet akuzohen se kanë toleruar klimën që i parapriu krimit.