Prania ushtarake amerikane në Arabinë Saudite po zgjerohet në një moment kur lufta në Jemen dhe përplasja më e gjerë rajonale po marrin trajta edhe më të rrezikshme. Sipas disa burimeve të cituara nga CNN, më shumë se 100 këshilltarë ushtarakë amerikanë janë vendosur për të ndihmuar forcat saudite me inteligjencë, koordinim dhe përcaktim objektivash kundër Houthive.
Prani e shtuar amerikane, por jo përfshirje e deklaruar direkte
Sipas versionit të raportuar nga burime amerikane, personeli amerikan vepron në kuadër të një komande të përbashkët të ngritur javët e fundit. Një zyrtar amerikan i njohur me operacionin ka thënë se numri i përgjithshëm i trupave të përfshirë në këtë përpjekje është rreth 200.
Po sipas këtyre burimeve, Uashingtoni po i jep Riadit mbështetje në kohë reale për zhvillimet në terren, përmes një sistemi të krahasuar me teknologjinë Maven të Pentagonit. Raportohet gjithashtu se ka ndihmë “gjeohapësinore” për identifikimin e objektivave të sulmeve ndaj Houthive.
Kufijtë e ndihmës dhe pesha e precedentëve
Burimet kanë theksuar se SHBA nuk po merr pjesë drejtpërdrejt në sulme dhe nuk po ndihmon me furnizimin me karburant të avionëve luftarakë sauditë, një rol që në periudha të tjera ka qenë pjesë e mbështetjes amerikane. Linja zyrtare, të paktën deri tani, është se ndihma mbetet te inteligjenca dhe koordinimi.
Megjithatë, ky lloj angazhimi nuk është pa barrë politike dhe morale. Mbështetja amerikane për fushatën saudite në të kaluarën ka qenë objekt kritikash të forta, pasi kundërshtarët e saj kanë argumentuar se ndihmoi operacione që përfunduan me viktima civile në Jemen.
Houthit po shtojnë presionin në Detin e Kuq
Përshkallëzimi vjen pasi Houthit kanë shënuar përparime në terren. Të enjten, ata morën kontrollin e një porti strategjik në Detin e Kuq, duke shtuar shqetësimet për sigurinë e ngushticës Bab-el-Mandeb, një arterie kyçe për tregtinë detare globale.
Në fillim të javës, grupi kreu edhe një sulm me raketa dhe dronë ndaj Arabisë Saudite, ku sipas raportimeve u vranë dhjetëra civilë. Kjo ka shtuar frikën në Uashington dhe Riad se konflikti mund të hapë një front të dytë me pasoja më të gjera rajonale.
Irani në qendër të akuzave, rajoni në prag zgjerimi konflikti
Zyrtarët amerikanë pretendojnë se Irani po rrit mbështetjen për Houthit dhe se në Jemen ndodhen qindra pjesëtarë të Gardës Revolucionare iraniane. Sipas tyre, ky bashkëpunim lidhet edhe me rrezikun për mbylljen e Bab-el-Mandeb, pikë strategjike që lidh Detin e Kuq me Oqeanin Indian.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka deklaruar këtë javë se Irani ka pasur rol në sulmet e fundit ndaj infrastrukturës energjetike saudite. Por në terren situata mbetet e paqartë dhe narrativa zyrtare amerikane lexohet edhe në funksion të përplasjes së saj më të gjerë me Teheranin.
Uashingtoni mes presionit ushtarak dhe mungesës së një daljeje të qartë
Angazhimi i ri vjen në një kohë kur forcat amerikane janë tashmë të shtrira në disa fronte në rajon, pas muajsh luftimesh dhe tensionesh me Iranin. Trupat amerikane janë përballur me sulme të përsëritura me raketa e dronë, ndërsa vëmendja kryesore mbetet te operacionet rreth ngushticës së Hormuzit.
Brenda ushtrisë amerikane, sipas raportimeve, ka shqetësim për një përfshirje më të thellë në fushatën saudite kundër Houthive, sidomos nëse ndonjë operacion dështon dhe shkakton viktima civile. Pikërisht kjo e bën lëvizjen e fundit të Uashingtonit më shumë se një asistencë teknike: është një hap që mund të sjellë kosto të reja politike dhe ushtarake.
Armëpushimi i brishtë i vitit 2022 në Jemen nuk e ka zgjidhur ndarjen faktike të vendit, ndërsa zhvillimet e fundit tregojnë se konflikti po rikthehet me ritëm më të ashpër.
Në këtë sfond, shtimi i pranisë amerikane në Arabinë Saudite shihet si sinjal i qartë se tensioni në Lindjen e Mesme nuk po ulet, por po hyn në një fazë më të ndjeshme dhe potencialisht më të rrezikshme.