Qeveria doli nga mbledhja e radhës me një paketë njoftimesh për transparencën e prokurimeve, fondet IPARD dhe disa investime të mëdha në ujësjellës e energji. Por përtej listës së premtimeve dhe shifrave, ajo që u prezantua mbetet kryesisht version zyrtar: platforma ende nuk është në zbatim, fondet priten të rihapen dhe një pjesë e projekteve janë ende në fazë miratimi ose pritjeje për grant.
“Pasqyra Albania”, premtimi i ri për transparencë në prokurime
Ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, tha se në mbledhjen e qeverisë është diskutuar gjerësisht për prokurimet publike dhe për nevojën, sipas saj, për një sistem më të centralizuar dhe më transparent.
Sipas Ibrahimajt, platforma “Pasqyra Albania” synon t’u japë qytetarëve akses jo vetëm te procedurat e prokurimit dhe përfundimi i tyre, por edhe te zbatimi i kontratave. Ajo tha se qeveria po kërkon të sinkronizojë sistemet e Ministrisë së Financave, Agjencisë së Prokurimit Publik, Operatorit të Blerjeve të Përqendruara dhe fiskalizimit, me pretendimin që fondet publike të jenë të gjurmueshme në çdo fazë.
Megjithatë, nga deklarimet nuk u paraqitën afate të plota operacionale, mekanizma të pavarur kontrolli apo garanci konkrete se ky akses do të jetë i plotë dhe i verifikueshëm për publikun, përtej ndërfaqes që po prezantohet.
Inteligjenca artificiale në tendera, ende në fazë finalizimi
Një tjetër element i njoftuar ishte përdorimi i inteligjencës artificiale në prokurimet publike. Ibrahimaj tha se qeveria ndodhet në fazat e fundit të finalizimit të detajeve dhe pret që procedurat për përdorimin e saj të nisin brenda vjeshtës së këtij viti.
Sipas versionit zyrtar, teknologjia do të shërbejë për ta bërë sistemin më transparent dhe më të prekshëm për qytetarët. Por nuk u dhanë sqarime se çfarë funksionesh konkrete do të ketë ky sistem, si do të auditohet, cilat vendimmarrje do të ndikojë dhe si do të shmangen abuzimet ose automatizimi i gabimeve në një fushë me risk të lartë për paratë publike.
Marrëveshja me Francën për Durrësin: 118 milionë euro në tryezë
Në të njëjtën dalje, ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë, Enea Karakaçi, njoftoi se qeveria ka miratuar marrëveshje dhe projekte, mes tyre edhe marrëveshjen me Francën për rehabilitimin e ujësjellësit dhe kanalizimeve të Durrësit.
Sipas tij, projekti arrin vlerën e 118 milionë eurove dhe përfshin edhe zgjerimin e impiantit të trajtimit të ujërave të ndotur. Karakaçi tha se projekti ka mbërritur në pikën finale, por nga deklarata publike nuk u dhanë hollësi mbi strukturën e financimit, kushtet e marrëveshjes, afatet e zbatimit dhe kostot që do të mbajnë institucionet shqiptare.
Grante për Porto Romanon, Tiranën dhe 50 shkolla publike
Karakaçi bëri të ditur edhe një lajm që, sipas tij, ka ardhur nga Bashkimi Europian: alokimin e një granti prej 50 milionë eurosh për investime në Porto Romano, Spitallë dhe Shkozet.
Po ashtu u njoftua miratimi i një projekti për përmirësimin e tubacioneve të ujësjellësit të Tiranës dhe instalimin e matësve inteligjentë. Ministri tha se pritet që mbi 50% e fondit të investimeve të mbulohet me grant.
Një tjetër projekt i përmendur ishte ai për eficiencën e energjisë në 50 shkolla publike, me vlerë 22 milionë euro. Sipas deklarimit zyrtar, shkollat do të rehabilitohen dhe do të pajisen me sistem kapot dhe panele diellore.
IPARD dhe integrimi, ende në gjuhën e pritshmërive
Në dalje u fol edhe për procesin e integrimit europian dhe fondet IPARD, por pa një vendim të ri të detajuar për publikun. Qeveria shprehu pritshmëri për mbylljen e Kapitullit 20 dhe për rihapjen e fondeve IPARD.
Për momentin, këto mbeten objektiva të shpallura nga ekzekutivi, jo rezultate të konsoliduara. Në mungesë të dokumenteve shoqëruese dhe të një kalendari të qartë, pesha reale e njoftimeve do të matet vetëm te zbatimi dhe te niveli i transparencës që do të ofrohet në praktikë.
Bilanci i mbledhjes së qeverisë solli më shumë premtime për sisteme, platforma dhe financime sesa detaje të plota mbi mënyrën se si do të funksionojnë ato.
Për qytetarët dhe taksapaguesit, prova vendimtare mbetet e njëjtë: nëse paratë publike do të bëhen realisht të kontrollueshme dhe nëse projektet e shpallura do të dalin nga njoftimet politike e do të kalojnë në zbatim të verifikueshëm.