Poetja, eseistja dhe përkthyesja kanadeze Anne Carson është shpallur fituese e Çmimit Nobel në Letërsi. Sipas Akademisë Suedeze, vlerësimi i jepet për një vepër të guximshme e novatore, që hyn në dialog me traditën klasike dhe sfidon ndarjet e zakonshme mes zhanreve letrare.
Një emër i veçantë në letërsinë bashkëkohore
Carson, 76 vjeç, njihet për një krijimtari që përzien poezinë, prozën, përkthimin dhe studimet klasike. Pikërisht kjo qasje hibride e ka bërë prej vitesh një nga zërat më të dallueshëm në letërsinë bashkëkohore.
Në arsyetimin e saj, Akademia Suedeze e përshkroi veprën e autores si një ndërhyrje të re në format e shkrimit letrar, duke theksuar se ajo ka krijuar mënyra të reja të të shprehurit në raport me traditën dhe modernitetin.
Vlerësimi zyrtar i Akademisë
Sipas versionit zyrtar të Akademisë, çmimi i është dhënë Carson për “veprën e saj të guximshme dhe novatore, e cila, në një dialog lozonjar me traditën klasike, ka krijuar forma të reja për letërsinë bashkëkohore”.
Anders Olsson, kryetar i Komitetit Nobel për Letërsinë, vlerësoi faktin që Carson është shkëputur nga modeli i poezisë lirike të lidhur ngushtë me rrëfimin autobiografik dhe ka ndikuar në hapjen e formave të reja letrare. Sipas tij, shkrimi i saj lëviz mes poezisë klasike dhe asaj moderne, si edhe mes zhanreve të ndryshme artistike.
Nga përkthimi i greqishtes së lashtë te veprat më të njohura
Përtej poezisë dhe esesë, Carson ka përkthyer vepra të letërsisë së lashtë greke dhe ka punuar për më shumë se tri dekada si profesoreshë e klasikëve. Kjo prapavijë akademike shihet edhe në mënyrën si ndërton tekstet e saj, ku referenca klasike dhe eksperimentimi formal ecin paralelisht.
Mes titujve më të njohur të saj renditen “The Glass Essay”, “Autobiography of Red: A Novel in Verse”, “Nox”, “Float” dhe “The Beauty of the Husband: A Fictional Essay in 29 Tangos”.
Sa vlen çmimi dhe si u dha njoftimi
Çmimi Nobel në Letërsi vlerëson një krijimtari të tërë dhe mbetet një nga nderimet më të larta në botën e librit. Fituesi merr 12 milionë korona suedeze, afërsisht 900 mijë paund ose 1.2 milionë dollarë.
Sekretarja e përhershme e Akademisë Suedeze, Ingrid Carlberg, tha se e ka telefonuar Carson pak përpara njoftimit publik. Sipas saj, autorja ndodhej në Islandë në momentin kur mori lajmin.
Me këtë çmim, Anne Carson konfirmohet si një nga figurat më të spikatura të letërsisë bashkëkohore, sidomos për mënyrën se si ka lëvizur pa kompromis mes poezisë, mendimit kritik dhe trashëgimisë klasike.
Vendimi i Akademisë Suedeze e vendos emrin e saj mes autorëve që kanë lënë gjurmë jo vetëm me temat, por edhe me formën e shkrimit.