Një raportim i Axios hedh dritë mbi një lëvizje që po ngre pikëpyetje të forta politike: vendimin e Donald Trump për të ecur përpara me një marrëveshje me Vladimir Putinin, pasi Kievi, sipas versionit amerikan, nuk pranoi të ndalte sulmet ndaj rafinerive ruse. Në thelb të debatit nuk duket vetëm lufta në Ukrainë, por edhe pesha që çmimet e karburanteve në SHBA po marrin në vendimmarrjen e Uashingtonit.
Çfarë pretendon raportimi i Axios
Sipas Axios, Trump vendosi të vijonte marrëveshjen me Moskën pasi pala ukrainase nuk iu përgjigj pozitivisht disa kërkesave të përsëritura nga SHBA për të ndalur goditjet ndaj objekteve ruse të përpunimit të naftës.
Një zyrtar amerikan, i cituar nga media, pretendon se Uashingtoni kishte bërë rreth gjashtë përpjekje për ta bindur Kievin të tërhiqej nga këto sulme. Po sipas këtij versioni, refuzimi i Ukrainës krijoi pakënaqësi në Shtëpinë e Bardhë dhe shtyu administratën Trump të ecë përpara me akordin me Putinin.
Marrëveshja për naftën dhe reagimi i Kievit
Marrëveshja e njoftuar nga Trump parashikon, sipas raportimit, dërgimin e më shumë se 300 mijë tonëve naftë ruse dhe lehtësimin e disa sanksioneve amerikane ndaj eksporteve ruse të energjisë.
Volodymyr Zelensky reagoi ashpër ndaj kësaj lëvizjeje, duke e cilësuar atë të padrejtë dhe të pandershme. Qëndrimi i Kievit është se çdo zbutje e presionit ekonomik ndaj Moskës i jep Kremlinit më shumë hapësirë financiare, ndërsa lufta vazhdon pa një zgjidhje në horizont.
Pse rafineritë u bënë pikë përplasjeje
Sulmet ukrainase ndaj infrastrukturës energjetike ruse kanë goditur një nyje të ndjeshme të ekonomisë së Moskës, duke kufizuar kapacitetet për përpunimin e naftës dhe duke krijuar probleme në tregun e brendshëm të karburanteve në Rusi.
Por sipas administratës amerikane, këto goditje kanë pasur edhe efekt zinxhir në tregjet ndërkombëtare, sidomos në një klimë të tensionuar energjetike. Axios shkruan se Trump i shihte sulmet si faktor që ushqente rritjen e çmimeve që paguajnë konsumatorët amerikanë, çka ndihmon të kuptohet edhe logjika politike pas presionit ndaj Kievit.
Oferta e Ukrainës që Uashingtoni nuk e pranoi
Sipas raportimit, Zelensky kishte propozuar një formulë reciproke: Ukraina të ndalte sulmet ndaj rafinerive ruse nëse Moska pezullonte goditjet ndaj centraleve elektrike ukrainase.
Trump nuk e pranoi këtë variant. Sipas zyrtarit amerikan të cituar nga Axios, presidenti amerikan nuk i konsideronte të barasvlershme këto dy kategori sulmesh dhe kërkonte që Kievi të ndalte goditjet pa e kushtëzuar këtë me një hap paralel nga Rusia. Kjo qasje ka thelluar mosbesimin mes palëve, pasi i kërkohet Ukrainës një tërheqje e njëanshme në një moment lufte aktive.
Bisedimet në Miami dhe sinjalet për negociatat
Tensioni u shfaq hapur gjatë bisedimeve në Miami, ku Steve Witkoff dhe Jared Kushner informuan delegacionin ukrainas se Trump do të fliste me Putinin dhe se po shqyrtohej lehtësimi i sanksioneve ndaj eksporteve ruse të naftës dizel.
Një zyrtar ukrainas pretendoi se gjatë diskutimeve u përmend edhe mundësia e ndërprerjes së shkëmbimit të inteligjencës amerikane me Ukrainën nëse sulmet do të vazhdonin, megjithëse pala amerikane e mohon ta ketë bërë një kërcënim të tillë.
Në të njëjtën kohë, përpjekjet për një kornizë më të gjerë negociatash mbeten të paqarta. Edhe pse administrata Trump po e sheh energjinë si instrument presioni dhe pazari, Putini nuk dha angazhim të menjëhershëm për rikthim në tryezën e bisedimeve me Ukrainën.
Në praktikë, kjo lëvizje e Uashingtonit hap një tjetër vijë përplasjeje me Kievin: jo vetëm për strategjinë ushtarake, por edhe për pyetjen se deri ku SHBA është e gatshme të zbusë presionin ndaj Rusisë për interesa të tregut energjetik.
Pikërisht këtu qëndron edhe dilema më e madhe politike e kësaj marrëveshjeje: nëse po shërben si mjet negociues për paqen, apo si një lëshim që forcon Moskën pa prodhuar garanci reale në terren.