Serbia po përballet me një tjetër goditje politike nga Brukseli: nuk do të marrë një udhërrëfyes orientues në procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Vendimi, që pritet të formalizohet me paketën e zgjerimit në fund të tetorit, shihet si tregues i qartë se Beogradi nuk trajtohet më si një nga vendet në vijën e parë të integrimit.
Brukseli nxjerr në pah vendet që po ecin, Serbia mbetet jashtë
Komisioni Evropian pritet të publikojë në fund të tetorit udhërrëfyesit për Malin e Zi, Shqipërinë, Ukrainën dhe Moldavinë, vende që sipas vlerësimit të Brukselit kanë shënuar përparimin më të madh në rrugën drejt anëtarësimit.
Mungesa e Serbisë në këtë listë e bën edhe më të dukshme rënien e saj në procesin e integrimit, duke konfirmuar se pozicioni që dikur e paraqiste si vend prijës është dobësuar ndjeshëm.
Marta Kos: pas zgjedhjeve do të testohet serioziteti i qeverisë serbe
Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, e ka lidhur qartë ecurinë e mëtejshme të Serbisë me veprimet konkrete të qeverisë së saj pas zgjedhjeve.
Sipas saj, Serbia do të duhet të përmbushë më shumë kushte dhe vetëm më pas do të shihet nëse autoritetet në Beograd kanë realisht vullnet për t’u afruar me BE-në, apo mjaftohen me retorikë politike pa hapa të matshëm.
Asnjë grupkapitull i hapur që nga 2021
Ngecja nuk është e re. Serbia nuk ka hapur asnjë grupkapitull në negociatat e anëtarësimit që nga dhjetori i vitit 2021, çka e ka futur procesin në një bllokim të zgjatur.
Sipas vlerësimeve të bëra publike, ky bllokim nuk lidhet vetëm me ritmin formal të negociatave, por edhe me kufizimin e mundësive për të përfituar nga instrumente dhe fonde që lidhen me afrimin gradual në BE.
Paralajmërim për humbje përfitimesh dhe thellim të izolimit
Strahinja Subotiç nga Qendra për Politika Evropiane në Beograd e cilëson mungesën e udhërrëfyesit si paralajmërim serioz se Serbia po mbetet prapa në procesin e integrimit.
Sipas këtij vlerësimi, rreziku nuk qëndron më vetëm te ngecja e negociatave, por edhe te humbja e përfitimeve që lidhen me anëtarësimin gradual në Bashkimin Evropian.
Sundimi i ligjit mbetet pengesë kyçe
Në sfondin e këtij zhvillimi përmendet edhe përkeqësimi i gjendjes në fushën e sundimit të ligjit, një nga pikat ku Serbia prej kohësh është nën vëzhgim kritik.
Sipas ekspertëve, nëse kjo qasje vazhdon, Serbia rrezikon të mbetet në fund të radhës së vendeve që synojnë anëtarësimin në BE, ndërsa vendet e tjera kandidate po avancojnë me ritëm më të shpejtë.
Paketa e zgjerimit, që Komisioni Evropian planifikon ta miratojë më 28 tetor, pritet të japë një pasqyrë më të qartë se sa thellë është futur Serbia në këtë ngërç politik dhe institucional.
Për momentin, sinjali nga Brukseli duket i qartë: për Serbinë nuk ka më bonus politik pa rezultate të prekshme.