Paketa Fiskale 2027 po paraqitet me masa lehtësuese për konsumatorët dhe një pjesë të të punësuarve, por në prapavijë sjell edhe barrë të re për sipërmarrjen. Kritika kryesore nuk lidhet vetëm me normat që ndryshojnë, por me mungesën e një bilanci të qartë mbi atë se kush përfiton realisht dhe kush do ta paguajë koston.
Një paketë me dy kahe
Eksperti fiskal Eduart Gjokutaj vlerëson se paketa përmban elemente lehtësuese, por nuk shoqërohet me një vlerësim të integruar që të tregojë efektin e plotë sipas të ardhurave dhe sektorëve.
Sipas tij, pa këtë analizë, çdo pretendim për përmirësim mbetet i pambështetur mjaftueshëm, pasi nuk kuptohet qartë si shpërndahet pesha mes konsumatorëve, të punësuarve dhe bizneseve.
TVSH-ja ulet për ushqimet, por rritet në krahun tjetër
Ndër ndërhyrjet kryesore është TVSH-ja. Paketa parashikon ulje të saj për ushqimet, por njëkohësisht propozon rritjen e normës standarde nga 20% në 21%, ndryshim për akomodimin dhe ulje të pragut të regjistrimit në TVSH për bizneset.
Gjokutaj argumenton se këto masa nuk lëvizin në një drejtim të vetëm. Sipas tij, një ulje në një segment dhe rritje në segmente të tjera mund të japin efekt më të kufizuar nga sa pretendohet.
Edhe te produktet bazë ushqimore, ai ngre pikëpyetje për ndikimin real në çmimin final. Ulja e TVSH-së, sipas tij, nuk garanton automatikisht që konsumatori do ta ndiejë plotësisht te çmimi, pasi rezultati varet nga i gjithë zinxhiri i furnizimit, nga prodhuesit te tregtarët, si edhe nga kostot dhe konkurrenca në treg.
Pragu i TVSH-së, presion i ri mbi bizneset e vogla
Një nga pikat që prek drejtpërdrejt sipërmarrjen është ulja e pragut të regjistrimit në TVSH nga 10 milionë në 5 milionë lekë xhiro vjetore. Sipas Gjokutajt, kjo lëvizje mund të përfshijë deri në 20 mijë tatimpagues të rinj.
Ai paralajmëron se ndryshimi nuk do të thotë vetëm hyrje në skemën e TVSH-së, por edhe kosto shtesë për kontabilitetin, faturimin dhe deklarimin. Për bizneset e vogla, kjo mund të sjellë jo vetëm barrë financiare, por edhe konfuzion me regjimin mbi të cilin kanë ndërtuar aktivitetin deri tani.
Sipas ekspertit, pasojat mund të prekin edhe ato subjekte që kanë bërë plane financiare afatmesme ose janë angazhuar në kredi duke u mbështetur te rregullat ekzistuese.
Ndryshime edhe te pagat, përfitimet nuk shpërndahen njësoj
Paketa ndërhyn edhe te tatimi mbi të ardhurat nga pagat. Skema e propozuar rrit pragun e bazës së tatueshme që tatohet me 13%, ndërsa norma 23% do të zbatohet për fashën nga 300 mijë deri në 700 mijë lekë. Për të ardhurat mbi 700 mijë lekë parashikohet një normë e re deri në 32%.
Sipas Gjokutajt, përfitimin kryesor nga rishikimi i fashave e marrin punonjësit me paga mbi 200 mijë lekë, ndërsa paga më të larta do të përballen me rritje të kontributit fiskal. Kjo do të thotë se efekti i paketës nuk shpërndahet në mënyrë të njëtrajtshme mes kategorive të të ardhurave.
Kritika për mungesën e parashikueshmërisë
Gjokutaj thotë se këto ndryshime nuk ecin në sinkron me Strategjinë Afatmesme të të Ardhurave, të harmonizuar, sipas tij, me sugjerimet e Bashkimit Europian dhe Fondit Monetar Ndërkombëtar.
Në thelb, kritika e tij është se paketa kombinon masa që lehtësojnë konsumatorët dhe një pjesë të punonjësve, por në të njëjtën kohë zhvendos kosto të reja te biznesi. Në një klimë ku sipërmarrja kërkon rregulla të qëndrueshme dhe të parashikueshme, ndryshimet e shpejta dhe pa analizë të plotë rrezikojnë të lexohen më shumë si nevojë për të mbushur buxhetin sesa si reformë e studiuar fiskale.
Debati për Paketën Fiskale 2027 mbetet te pyetja themelore që ende nuk ka marrë përgjigje të plotë: kush fiton realisht nga këto lëvizje dhe kush mban barrën kryesore.
Deri tani, sinjali që del nga paketa është i përzier: lehtësim në një anë, kosto dhe pasiguri në anën tjetër.