Dhoma Amerikane e Tregtisë në Shqipëri ka dalë hapur kundër ndryshimeve të propozuara në Paketën Fiskale 2027, duke vënë në pikëpyetje logjikën e rritjes së taksave në një moment kur biznesi kërkon parashikueshmëri dhe jo kosto të reja. Në reagimin e saj, AmCham i kërkon qeverisë të mos e kalojë paketën si formalitet, por të publikojë analizat e ndikimit ekonomik e social dhe të zhvillojë konsultime reale me sipërmarrjen.
Sipas qëndrimit publik të Dhomës Amerikane të Tregtisë, paketa e re fiskale rrit ndjeshëm barrën tatimore për bizneset dhe prek kushtet mbi të cilat kompanitë kanë ndërtuar planet e aktivitetit, financimit dhe investimeve.
AmCham kërkon që qeveria të rishqyrtojë masat e propozuara, të bëjë publike analizat mbi efektet ekonomike dhe sociale dhe të mos e trajtojë konsultimin me biznesin si një procedurë formale pa peshë reale në vendimmarrje. Për një paketë me ndikim kaq të gjerë, kërkohet argumentim më i qartë se ai i dhënë deri tani nga versioni zyrtar.
Cilat taksa kundërshtohen
Në qendër të kundërshtimeve janë disa ndërhyrje njëherësh në sistemin tatimor: rritja e tatimit mbi dividendët nga 8% në 15%, rritja e normës standarde të TVSH-së nga 20% në 21%, si edhe ndryshime të tjera në normat e reduktuara të TVSH-së dhe në tatimin mbi të ardhurat nga punësimi.
Sipas AmCham, këto masa mund të pakësojnë fondet për riinvestim, të ulin kthimin nga kapitali dhe të rëndojnë kostot e aktivitetit për bizneset. Paralajmërimi i saj është se efekti final mund të mos jetë ai që pret qeveria në të ardhurat buxhetore, nëse politikat e reja ngadalësojnë zhvillimin e sipërmarrjeve dhe planet e zgjerimit.
Frika për investimet dhe konkurrueshmërinë
Dhoma Amerikane ngre gjithashtu shqetësimin se Shqipëria konkurron në rajon për investime të huaja dhe çdo rritje taksash shihet nga investitorët në raport me vendet e tjera. Në këtë lexim, problemi nuk është vetëm barra fiskale, por edhe sinjali që jepet për stabilitetin dhe parashikueshmërinë e klimës së biznesit.
Sipas këtij vlerësimi, ndryshimet e papritura dhe pa periudha të arsyeshme kalimtare mund të cenojnë besimin e investitorëve aktualë dhe atyre potencialë. Për kompani me investime afatgjata dhe kontrata ekzistuese, një ndryshim i tillë prek vendime që janë marrë mbi një kuadër tjetër fiskal.
Rreziku për çmimet dhe familjet
Edhe pse qeveria e paraqet lehtësimin e kostos së jetesës si një nga objektivat e paketës, AmCham vë në dyshim nëse efekti neto për familjet do të jetë realisht pozitiv. Sipas saj, ulja e TVSH-së në disa produkte ushqimore bazë mund të zbehet nga rritja e normës standarde dhe e disa normave të reduktuara për mallra e shërbime të tjera.
Dhoma Amerikane kërkon një analizë të qartë mbi ndikimin neto te çmimet, fuqia blerëse dhe buxhetet familjare, duke ngritur edhe pyetjen se si do të monitorohet në praktikë nëse përfitimi i deklaruar nga ulja e TVSH-së do të reflektohet vërtet te konsumatori final.
Alternativa që propozon biznesi
Në vend të rritjes së normave tatimore, AmCham kërkon që shteti të fokusohet fillimisht te zgjerimi i bazës së tatimpaguesve, ulja e informalitetit dhe përmirësimi i administrimit tatimor. Mesazhi është i qartë: barra nuk duhet të shtohet fillimisht mbi bizneset që deklarojnë dhe paguajnë rregullisht, ndërsa potenciali për formalizim mbetet i pashfrytëzuar.
Po ashtu, organizata kërkon që ndryshimet të mbështeten me studime dhe modelime të thelluara fiskale, të komunikuara në mënyrë transparente, si dhe të sqarohet nëse këto masa janë në përputhje me Strategjinë Afatmesme të të Ardhurave dhe me angazhimet e marra me partnerët ndërkombëtarë, përfshirë FMN-në dhe BE-në.
Në thelb, kundërshtimi i AmCham nuk kufizohet vetëm te niveli i taksave, por te mënyra si po shtyhen përpara ndryshime që prekin biznesin, investimet dhe çmimet pa një dosje të plotë publike mbi kostot dhe përfitimet.
Debati për Paketën Fiskale 2027, në këtë fazë, po zhvendoset nga retorika e të ardhurave buxhetore te pyetja më e vështirë për qeverinë: pse kërkohet më shumë nga ekonomia formale, pa u dëshmuar më parë se alternativat e tjera janë shteruar.