Kërkesa për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe shkuarjen në zgjedhje me një qeveri teknike po shfaqet sërish si boshti rreth të cilit po afrohen segmente të ndryshme të opozitës. Ndryshe nga herët e tjera, kjo lëvizje po ushqehet nga një klimë më e rënduar politike, ku aferat korruptive që kanë prekur njerëz pranë pushtetit kanë dobësuar narrativën e zakonshme të qeverisë dhe kanë krijuar terren për mobilizim më të gjerë qytetar.
Një kontekst i ri për protestën
Në qendër të momentit politik janë hetimet dhe proceset gjyqësore që lidhen me afera korruptive në nivele të ndryshme të pushtetit. Edhe pse këto zhvillime nuk e kanë prekur drejtpërdrejt kryeministrin, goditja ndaj bashkëpunëtorëve të tij ka rritur perceptimin e konsumimit të qeverisjes.
Në këtë klimë, protestat që nisën në fund të majit kanë vijuar pa ndërprerje dhe kanë nxjerrë në bulevard një pjesëmarrje të madhe, kryesisht të rinj dhe qytetarë pa përfaqësim të drejtpërdrejtë partiak. Një pjesë e tyre kanë artikuluar jo vetëm kundërshtimin ndaj qeverisë, por edhe refuzimin ndaj establishmentit politik në tërësi.
Pse PD nuk mund të rrijë jashtë
Pavarësisht se protesta ka prodhuar edhe slogane kundër Sali Berishës, mbështetja e Partisë Demokratike ndaj saj shihet si një zgjedhje e detyruar politikisht. Kërkesa për zgjedhje pa Ramën kryeministër dhe për një qeveri teknike ka qenë prej vitesh pjesë e aksionit të PD-së, ndaj një distancim do të kishte kosto të lartë për opozitën më të madhe parlamentare.
Në këtë kuptim, mbështetja e Berishës nuk lexohet domosdoshmërisht si harmoni me frymën e protestës, por si përputhje interesi në një pikë kyçe: rrëzimin e ekuilibrit aktual politik. Për PD-në, të mos i bashkohej këtyre kërkesave do të dukej si tërheqje në një moment kur terreni po lëviz.
Mes frikës nga zëvendësimi dhe përfitimit nga kriza
Për opozitën tradicionale ka edhe një dilemë tjetër. Protestat qytetare dhe rinore mund t’u japin zë kërkesave që PD i ka artikuluar prej kohësh, por njëkohësisht mund të prodhojnë edhe një organizim të ri politik që i merr frymën partive të vjetra.
Ky rrezik është veçanërisht i ndjeshëm për Berishën, nëse lëvizja e rrugës do të arrinte të kthehej në alternativë elektorale më vete. Nga ana tjetër, një sukses i protestës që do të çonte në dorëheqjen e Ramës do t’i jepte opozitës tradicionale një përfitim që nuk ka mundur ta arrijë vetë përmes zgjedhjeve apo aksionit të deritanishëm.
Bashkim me kushte, jo pa tensione
Nëse hapet një skenar për qeveri teknike dhe zgjedhje të parakohshme, opozita do të hynte në një fazë të re pazari politik, ku secili aktor do të kërkonte të diktojë sa më shumë nga rregullat e lojës. Kjo e bën të qartë se afrimi aktual nuk është bashkim organik, por aleancë e përkohshme rreth kërkesave minimale.
Pikërisht këtu del edhe logjika e "dhëmbëve të shtrënguar": partitë opozitare kanë dallime të forta mes tyre dhe nuk duken si një front i natyrshëm për qeverisje të përbashkët. Megjithatë, në kushtet aktuale, një luftë e brendshme mes tyre do t’i shërbente më shumë mazhorancës sesa vetë opozitës.
Mes protestës qytetare, krizës së besimit te pushteti dhe llogarive të vjetra të opozitës, pika e përbashkët mbetet e thjeshtë: largimi i Ramës nga drejtimi i zgjedhjeve.
Se sa i qëndrueshëm është ky bashkim dhe nëse do të prodhojë realisht ndryshim politik, kjo varet jo vetëm nga rruga, por edhe nga aftësia e opozitës për të mos e kthyer një moment të favorshëm në një tjetër rast të humbur.