Qëndrimi i Erion Veliajt në krye të Bashkisë së Tiranës, ndërsa ndodhet në burg, po rikthen një pyetje që shkon përtej fatit personal apo politik të tij: kush e drejton realisht institucionin më të madh vendor në vend kur drejtuesi mungon fizikisht nga zyra? Debati u ndez sërish në një emision televiziv, ku u përplasën dy qasje të kundërta për dorëheqjen dhe funksionalitetin e bashkisë.
Përplasja e dy qëndrimeve
Në diskutim u paraqitën dy lexime të ndryshme të situatës. Njëra palë mbrojti idenë se Veliaj nuk duhet të japë dorëheqjen dhe duhet të vazhdojë betejën e tij politike e ligjore. Pala tjetër e zhvendosi vëmendjen nga individi te institucioni, duke këmbëngulur se Tirana ka nevojë për një kryetar bashkie që të jetë në zyrë dhe të ushtrojë detyrën në mënyrë të plotë.
Kjo përplasje nxjerr në pah edhe boshllëkun mes narrativës politike dhe nevojës administrative. Kur debati reduktohet te fati i një figure politike, rrezikon të mbetet në hije pyetja më konkrete për qytetarët: a po funksionon normalisht bashkia?
Dorëheqja si gjest, jo si zgjidhje
Në debat u artikulua edhe ideja se dorëheqja do të ishte thjesht një gjest, pasi largimi i Veliajt nga detyra shihet si i pashmangshëm në një horizont të afërt. Ky argument e trajton qëndrimin në detyrë më shumë si pjesë të një përballjeje politike sesa si çështje të menaxhimit të përditshëm të qytetit.
Por pikërisht këtu lind kundërshtia: për administrimin vendor, simbolika politike nuk e zëvendëson dot vendimmarrjen e përditshme, firmën në zyrë dhe përgjegjësinë institucionale ndaj shërbimeve publike. Për një bashki si Tirana, kjo nuk është çështje imazhi, por funksionimi.
Që nga 10 shkurti, fokusi te mungesa e drejtimit në zyrë
Një nga argumentet më të drejtpërdrejta në debat ishte se, që nga 10 shkurti, Bashkia e Tiranës nuk ka një drejtues në zyrë. Në këtë lexim, çështja nuk lidhet më me kalkulimin politik të Veliajt, por me nevojën që institucioni të ketë një kryetar funksional që ushtron detyrën në terren administrativ.
Ky është edhe thelbi i debatit publik që po rihapet: jo thjesht nëse Veliaj duhet apo nuk duhet të japë dorëheqjen, por nëse është e pranueshme që kryeqyteti të vijojë me një drejtim të cunguar, ndërsa vendimmarrja mbetet nën hijen e një krize politike dhe institucionale.
Përtej figurës së Veliajt, prova reale është për institucionin
Rasti po e zhvendos vëmendjen te një problem më i gjerë i mënyrës si funksionojnë institucionet vendore kur përballen me krizë në majë të piramidës. Në plan publik, debati mund të dominohet nga emri i Veliajt. Në plan administrativ, ajo që mbetet për t’u parë është nëse Bashkia e Tiranës po arrin të funksionojë me përgjegjësi të plotë ndaj qytetarëve.
Kjo e bën diskutimin më të rëndë se një përplasje televizive mes të rinjsh. Në fund, testi nuk është retorika politike, por kapaciteti i institucionit për të mos e lënë qytetin peng të një vakumi drejtimi.
Debati i rikthyer rreth Veliajt po prek një pikë thelbësore për Tiranën: qyteti mund të durojë përplasje politike, por vështirë se mund të funksionojë gjatë pa një drejtim të qartë dhe efektiv në bashki.
Sa më shumë të zvarritet kjo gjendje, aq më e fortë bëhet pyetja publike nëse kryeqyteti po administrohet realisht apo thjesht po mbahet në këmbë nga inercia institucionale.