Bota po hyn në një fazë me rrezik më të lartë për mot ekstrem, teksa El Niño po forcohet dhe, sipas OKB-së, mund të kthehet në një nga episodet më të fuqishme të dekadave të fundit. Paralajmërimi vjen në një moment kur efektet e para janë raportuar tashmë në disa pjesë të globit, ndërsa pasojat pritet të shtrihen nga thatësirat te përmbytjet dhe tajfunët.
WMO: ndikimi mund të zgjasë deri në fillim të 2027
Organizata Botërore Meteorologjike, agjenci e OKB-së, thotë se El Niño mund të vazhdojë të ndikojë modelet globale të motit të paktën deri në shkurt të vitit 2027. Sipas versionit zyrtar të OKB-së, bota ndodhet tashmë në një zonë me rrezik të shtuar për ngjarje ekstreme të motit.
Temperaturat në Paqësor po ngjiten mbi normalen
Fenomeni zhvillohet në Oqeanin Paqësor, kur ujërat e ngrohta lëvizin drejt lindjes dhe ndryshojnë qarkullimin atmosferik, duke prekur reshjet dhe temperaturat në rajone të ndryshme. Në zonat kryesore të monitorimit në Paqësorin tropikal, temperaturat e sipërfaqes së detit janë mbi 2 gradë Celsius më të larta se mesatarja.
Parashikimet sugjerojnë se kjo diferencë mund të afrohet deri në 4 gradë Celsius në muajt e ardhshëm. Nëse ndodh, do të ishte një nga episodet më të forta të regjistruara që nga fillimi i matjeve moderne rreth vitit 1950. Edhe më shqetësuese paraqiten temperaturat nën sipërfaqen e oqeanit, që në disa zona raportohen mbi 8 gradë Celsius mbi mesatare.
Rajonet që rrezikojnë thatësirë dhe goditje në ekonomi
Sipas parashikimeve, pjesë të mëdha të Azisë Juglindore, Amerikës Qendrore dhe veriut të Amerikës së Jugut mund të përballen me kushte më të thata se zakonisht. Kjo shton rrezikun për thatësira, zjarre në pyje dhe probleme me furnizimin me ujë.
Në Indonezi, zjarret kanë përfshirë tashmë më shumë se 107 mijë hektarë tokë gjatë sezonit të thatë. Po ashtu, thatësira pritet të prekë edhe transportin ndërkombëtar: në Kanalin e Panamasë parashikohet ulje e numrit të anijeve që kalojnë, për shkak të reshjeve më të pakta dhe niveleve më të ulëta të ujit.
Përmbytje, stuhi dhe dëme në infrastrukturë në rajone të tjera
Ndikimi i El Niño-s nuk pritet të jetë i njëjtë kudo. Në disa zona, sipas raportit, priten reshje më të shumta dhe stuhi më të forta. Kina po pret një sezon me aktivitet të lartë tajfunësh, ndërsa në pjesë të Afrikës Lindore, Brazilit jugor dhe SHBA-së jugore mund të ketë mot më të lagësht se normalja.
Ky kombinim rrit rrezikun për përmbytje, rrëshqitje dheu dhe dëmtime në infrastrukturë. Edhe Peruja dhe Ekuadori po e monitorojnë me shqetësim situatën, pasi reshjet e dendura mund të shkaktojnë përmbytje të menjëhershme dhe rrëshqitje dheu, sidomos në qytetet me sisteme kullimi të pamjaftueshme.
Australia në alarm për detin dhe ekosistemet
Një tjetër pikë shqetësimi mbetet Australia, ku temperaturat e larta të detit kanë shkaktuar tashmë dëme në ekosistemet detare. Ekspertët paralajmërojnë për valë të tjera të nxehtësisë detare, veçanërisht në jug të vendit dhe në Tasmani.
Në episode të mëparshme janë raportuar ngordhje masive peshqish, pinguinë të uritur, shtim algash dhe rritje të numrit të kandilëve të detit. Autoritetet australiane kanë forcuar sistemet e paralajmërimit të hershëm për t’u dhënë më shumë kohë komuniteteve dhe sektorëve të ekspozuar ndaj rrezikut.
Ekspertët nënvizojnë se El Niño është një fenomen natyror dhe nuk shkaktohet drejtpërdrejt nga ndryshimet klimatike. Megjithatë, ngrohja globale mund t’i rëndojë pasojat e motit ekstrem dhe ta bëjë goditjen më të ashpër për komunitetet e pambrojtura.
WMO ka nisur një mobilizim ndërkombëtar për shpërndarjen e parashikimeve dhe paralajmërimeve të hershme, në përpjekje që sa më shumë zona të kenë kohë të përgatiten për muajt që vijnë.