Qeveria ka hedhur në projektbuxhetin e pushtetit vendor për vitin 2027 një ndarje fondesh që vazhdon t’i trajtojë 61 bashkitë si njësi më vete, edhe pse Kuvendi ka miratuar tashmë reformën territoriale që i redukton në 46. Kjo mospërputhje ngre pikëpyetje për mënyrën si do të administrohen fondet, kompetencat dhe strukturat vendore sapo të nisë zbatimi i hartës së re.
Buxheti ecën me hartën e vjetër
Sipas projektbuxhetit, nga transferta e pakushtëzuar për bashkitë për vitin 2027 parashikohet të shpërndahen gjithsej 48.2 miliardë lekë për 61 bashkitë ekzistuese, përmes transfertës së përgjithshme dhe transfertave sektoriale.
Nga kjo shumë, 26.83 miliardë lekë janë transfertë e pakushtëzuar e përgjithshme. Pjesa tjetër ndahet për funksione të veçanta, përfshirë arsimin parashkollor dhe parauniversitar, mbrojtjen nga zjarri, rrugët rurale, ujitjen dhe kullimin, administrimin e pyjeve, rritjen e pagave dhe menaxhimin e mbetjeve urbane.
Megjithatë, tabela e fondeve nuk pasqyron ende se si do të bëhet rishpërndarja pas riorganizimit territorial. Në praktikë, 15 bashki që ligji i ri i bashkon me njësi të tjera vijojnë të figurojnë si përfituese më vete.
Reforma u miratua, por financimi s’u përshtat
Kuvendi e miratoi më 9 tetor 2026 ndarjen e re territoriale me 85 vota pro. Sipas versionit zyrtar, reforma synon përqendrimin e burimeve financiare dhe administrative, uljen e kostove të funksionimit dhe përmirësimin e shërbimeve vendore.
Por projektbuxheti për vitin pasues nuk e reflekton ende këtë ndryshim. Kjo lë të hapur një boshllëk praktik: si do të kalojnë fondet, stafet, detyrimet dhe përgjegjësitë nga bashkitë që shkrihen te njësitë që do t’i përthithin.
Rastet konkrete ku fondet mbeten të ndara
Një nga rastet më të qarta është Fushë-Arrëzi, që sipas reformës do t’i bashkohet Pukës. Në projektbuxhetin 2027, Fushë-Arrëzi figuron me 299.2 milionë lekë, ndërsa Puka me 377.5 milionë lekë, pra të dyja trajtohen ende si njësi të veçanta financimi.
E njëjta skemë shfaqet edhe për Klosin dhe Matin. Projektbuxheti parashikon 362.2 milionë lekë për Klosin dhe 618.2 milionë lekë për Matin, ndonëse reforma i vendos në të njëjtën strukturë të ardhshme administrative.
Në qarkun e Tiranës, Rrogozhina, që pritet të bashkohet me Kavajën, ka një financim më vete prej 396.2 milionë lekësh, ndërsa Kavaja 738.1 milionë lekë. Në Fier, Patosi dhe Divjaka vijojnë të kenë transferta të ndara prej 416.6 milionë dhe 575 milionë lekësh, megjithëse harta e re parashikon bashkimin e tyre me Fierin dhe Lushnjën.
Edhe në Elbasan, Cërriku dhe Belshi figurojnë me financime të ndara, ndonëse sipas reformës do të përfshihen në Bashkinë Elbasan. E njëjta logjikë ndiqet edhe për bashki të tjera si Maliqi, Përrenjasi, Këlcyra, Memaliaj dhe Libohova.
Çfarë mbetet pa përgjigje
Bashkimi i bashkive ndryshon strukturën administrative që do të menaxhojë fondet, edhe kur territori, popullsia dhe nevojat për shërbime mbeten të njëjta. Kjo prek drejtpërdrejt financimin e administratës vendore, arsimit, mbrojtjes nga zjarri, mirëmbajtjes së rrugëve dhe administrimit të pyjeve.
Në këtë situatë, çështja nuk është vetëm sa para ndahen, por kujt do t’i kalojnë realisht, me çfarë kompetencash dhe mbi çfarë skeme përgjegjësie. Deri tani, projektbuxheti nuk jep këtë qartësi, ndërsa zbatimi i reformës lidhet me zgjedhjet vendore të vitit 2027.
Deri në riorganizimin institucional, bashkitë ekzistuese vijojnë funksionet e tyre dhe, si rrjedhojë, edhe nevojën për financim. Por mospërputhja mes hartës së miratuar dhe tabelës së fondeve e kthen buxhetin vendor 2027 në një dokument që lë më shumë pikëpyetje sesa sqarime.
Debati praktik tashmë nuk është më vetëm te reforma në letër, por te mënyra si do të menaxhohen paratë publike kur kufijtë administrativë ndryshojnë dhe buxheti vazhdon të sillet sikur asgjë nuk ka lëvizur.
Në mungesë të një skeme të qartë tranzicioni, barra e paqartësisë mbetet te pushteti vendor dhe te taksapaguesit që presin të kuptojnë se ku përfundojnë fondet dhe kush mban përgjegjësi për to.