Qeveria po hedh në tryezë një paketë të re për strehimin social, me gjashtë programe që, sipas Edi Ramës, synojnë të ndryshojnë mënyrën si shpërndahen dhe administrohen banesat për shtresat në nevojë. Mes pikave që bien më shumë në sy është përdorimi i objekteve të konfiskuara, një premtim që mbetet për t’u parë si do të përkthehet në zbatim dhe me çfarë kriteresh ndarjeje.
Paketa kalon fillimisht në konsultim dhe më pas në Kuvend
Edi Rama njoftoi se programi i ri do të kalojë fillimisht në konsultim publik dhe më pas në Parlament. Sipas versionit të paraqitur nga kryeministri, ndryshimet synojnë një qasje të re ndaj strehimit social, në një kohë kur kërkesa për banesa të përballueshme mbetet e lartë.
Në prezantim, Rama e lidhi paketën me atë që e quajti “Rilindja 2.0”, duke thënë se strehimi do të ketë një rol thelbësor në këtë vizion. Deri tani, megjithatë, nuk janë bërë publike hollësi të plota mbi mekanizmat e zbatimit apo filtrat konkretë të përfitimit.
Gjashtë skema të reja për strehimin
Sipas qeverisë, programi përfshin gjashtë kategori: banesat sociale me qira, banesat me kosto të ulët, përmirësimin e banesave ekzistuese për grupet vulnerabël, banesat e përkohshme dhe banesat e përshtatura për familjet me persona me aftësi të kufizuara. Rama foli për gjashtë programe, por në prezantimin publik u renditën kryesisht këto linja kryesore.
Pjesa më e njohur e skemës mbetet ajo e banesave sociale me qira, por këtë herë qeveria pretendon se modeli nuk do të mbështetet vetëm te ndërtimi i ri dhe pritja në lista të gjata, ku përzgjedhja shpesh ka ngritur pikëpyetje.
Objektet e konfiskuara futen në skemë
Në programin për banesat sociale me qira, Rama tha se do të përdoren disa instrumente njëherësh: ndërtim i ri, blerje të drejtpërdrejtë në treg, përshtatje e objekteve shtetërore ose e objekteve të konfiskuara, bonus qiraje dhe PPP.
Deklarata për përdorimin e objekteve të konfiskuara është një nga elementët më të fortë politikisht të paketës. Sipas Ramës, janë konfiskuar jo pak objekte dhe do të konfiskohet çdo objekt që shkel rregullat e lejeve të ndërtimit. Mbetet e paqartë sa nga këto pasuri janë realisht të gatshme për funksion strehimi dhe si do të garantohet transparenca në kalimin e tyre në këtë skemë.
Subvencion për kredi dhe rol më i madh për agjencinë
Një tjetër shtyllë e paketës lidhet me banesat me kosto të ulët, përmes subvencionimit nga shteti të kredisë, me kusht që banesa e kredituar të hyjë në këtë kategori. Qeveria e paraqet këtë si një mënyrë për të zgjeruar aksesin, por pa detaje të mëtejshme mbetet e paqartë se cilat familje do ta kalojnë realisht pragun e përfitimit.
Rama tha gjithashtu se Agjencia e Zhvillimit të Territorit do të marrë “një fuqi të re”. Sipas tij, në Tiranë programi pritet të nisë shpejt, ndërsa janë në shqyrtim edhe zona të tjera në bashki të ndryshme, ku kryetarët vendorë janë ftuar të paraqesin propozime.
Qeveria flet për cilësi, por sfida mbetet zbatimi
Në prezantim, Rama tha se synimi nuk është ngritja e blloqeve të ndara vetëm për njerëzit e varfër, por ndërtimi i banesave “dinjitoze”, ku cilësia të jetë përcaktuese. Kjo është një tezë e përsëritur shpesh nga qeveria në projektet urbane, por prova vendimtare mbetet se si do të përzgjidhen përfituesit dhe sa e përballueshme do të jetë realisht skema.
Programi përfshin edhe banesa të përkohshme, si dhe banesa të përshtatura posaçërisht për familjet me persona me aftësi të kufizuara. Për këto dy kategori, deri tani nuk janë dhënë afate, kuota apo kosto konkrete financiare.
Për momentin, paketa është në fazë prezantimi politik dhe pritet të testohet fillimisht në konsultim publik. Debati real do të nisë te kriteret, fondet dhe transparenca e ndarjes së banesave, aty ku programet e strehimit zakonisht përballen me provën më të vështirë.