Dy prej nyjeve më të ndjeshme të tregtisë botërore po përballen njëkohësisht me tensione të forta, duke rritur frikën për goditje të reja në transportin detar dhe furnizimin energjetik. Shenjat më të forta vijnë nga Ngushtica e Hormuzit, ku trafiku i anijeve të mëdha është tkurrur në nivele alarmante, dhe nga Bab el-Mandeb, ku prania e Huthive pranë ishullit Perim po shton kostot e rrezikut edhe pa një bllokim formal të rrugës.
Hormuzi, goditja më e fortë mbi qarkullimin detar
Në Ngushticën e Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme për eksportin e naftës dhe gazit nga Gjiri Persik, kalimet ditore të anijeve të mëdha tregtare kanë rënë ndjeshëm. Të enjten u regjistruan vetëm 7 kalime, nga rreth 125 në ditë para nisjes së luftës.
Kjo rënie tregon jo thjesht tension politik, por një ndërprerje reale të ritmit të lëvizjes në një pikë kyçe për furnizimin energjetik global. Për tregjet dhe operatorët detarë, sinjali është i qartë: pasiguria nuk po mbetet më vetëm në nivel deklaratash.
Bab el-Mandeb mbetet i hapur, por rreziku po rritet
Rreth 2 mijë kilometra më në perëndim, rebelët Huthi kanë zgjeruar praninë e tyre në brigjet e Jemenit dhe kanë mbërritur në ishullin strategjik Perim, në zemër të ngushticës Bab el-Mandeb.
Pozicioni i Perimit ka peshë të madhe, sepse kontrollon një nga pikat më të ndjeshme të korridorit që lidh Oqeanin Indian me Detin e Kuq dhe më tej, përmes Kanalit të Suezit, me tregtinë mes Azisë, Lindjes së Mesme dhe Evropës.
Megjithatë, sipas të dhënave të raportuara, Bab el-Mandeb nuk është aktualisht i mbyllur për trafikun tregtar. Të enjten aty kaluan 26 anije tregtare, afër mesatares prej 27 anijesh në ditë gjatë dhjetë ditëve të fundit.
Siguruesit dhe kompanitë po llogarisin skenarin më të shtrenjtë
Shqetësimi kryesor nuk lidhet vetëm me faktin nëse rruga është e hapur sot, por me koston e rrezikut që mund të ndryshojë nga dita në ditë. Prania e Huthive në Perim mund të ndikojë në sigurimin e anijeve, sigurinë e ekuipazheve dhe në vendimet për devijim, nëse situata përshkallëzohet.
Për kompanitë e transportit detar, edhe pa një mbyllje zyrtare të korridorit, mjafton rritja e kërcënimit për të prodhuar kosto më të larta dhe vonesa në zinxhirin e furnizimit.
Arabia Saudite përballet me presion të dyfishtë
Kufizimi i trafikut në Hormuz i jep më shumë peshë rrugëve alternative për transportin e naftës drejt brigjeve të Detit të Kuq. Kjo e bën edhe më të ndjeshme çdo lëvizje ushtarake rreth Bab el-Mandeb.
Në të njëjtën kohë, sipas versionit zyrtar të autoriteteve të qeverisë së njohur ndërkombëtarisht të Jemenit, po përgatitet një kundërofensivë për rimarrjen e territoreve të humbura. Përplasja, sipas raportimeve, po prek edhe marrëdhëniet mes Riadit dhe Uashingtonit.
Dy kriza në të njëjtën kohë, pasoja për gjithë tregtinë
Skenari më problematik për tregtinë globale nuk është vetëm çfarë po ndodh në secilën ngushticë veçmas, por kombinimi i të dyja krizave në të njëjtën kohë. Hormuzi po përjeton rënie drastike të trafikut, ndërsa Bab el-Mandeb po hyn nën presion të ri ushtarak.
Nëse tensionet thellohen, kompanitë mund të detyrohen të shmangin Bab el-Mandeb dhe të përdorin rrugën shumë më të gjatë përmes Kepit të Shpresës së Mirë. Një zhvendosje e tillë do të thotë më shumë kohë në det, prime më të larta sigurimi dhe kosto shtesë për transportin ndërkombëtar.
Në praktikë, tregtia globale po përballet me një paralajmërim serioz: dy korridore strategjike të Lindjes së Mesme po hyjnë njëherësh në një fazë presioni që mund të prekë energjinë, çmimet dhe ritmin e furnizimit ndërkombëtar.
Edhe kur një rrugë mbetet teknikisht e hapur, mjafton që rreziku të perceptohet si i lartë për të tronditur gjithë sistemin e lëvizjes detare.