Në raftet e supermarketeve po qarkullojnë produkte ushqimore pa etiketim të plotë ose me informacion që lë vend për dyshime, ndërsa zbatimi i ligjit dhe kontrolli nga institucionet përgjegjëse duken larg standardit që kërkohet për sigurinë e konsumatorit.
Produkte në shitje me të dhëna të cunguar
Vëzhgimet në një supermarket në Tiranë kanë nxjerrë në pah produkte ushqimore, veçanërisht me origjinë shtazore, që shiten pa etiketë informuese ose me të dhëna minimale mbi përbërjen dhe karakteristikat e tyre.
Në praktikë, etiketa duhet të jetë garancia bazë për konsumatorin: ajo duhet të tregojë qartë çfarë po blihet, përbërësit, natyrën e produktit dhe elementët e nevojshëm për sigurinë ushqimore. Kur këto mungojnë, barra e pasigurisë i kalon qytetarit.
Ekspertët ngrenë alarmin për mungesë transparence
Ekspertja e sigurisë ushqimore Ana Vuksani ka evidentuar raste kur në produkte si mishi i pulës mungojnë të dhëna thelbësore përtej emërtimit të përgjithshëm, duke e bërë të pamundur që konsumatori të ketë siguri reale mbi produktin.
Sipas saj, problemi nuk kufizohet vetëm te mungesa e etiketës. Edhe në rastet kur produkti është i përbërë, për shembull kur përbërës me origjinë shtazore kombinohen me përbërës bimorë, kjo duhet të reflektohet qartë në etiketim. Ajo ka ngritur gjithashtu shqetësimin për pamundësinë për të kuptuar qartë praninë dhe sasinë e vajit të palmës në produkte të caktuara.
Ligji parashikon gjoba dhe përgjegjësi penale
Sipas kuadrit ligjor në fuqi, tregtimi i produkteve pa etiketim të rregullt mund të ndëshkohet me masa administrative nga 100 mijë deri në 300 mijë lekë. Në raste të caktuara, pasoja ligjore nuk ndalen vetëm te gjoba.
Legjislacioni parashikon edhe përgjegjësi penale për mashtrimin me produktet ushqimore, me dënime që mund të shkojnë nga 3 deri në 10 vite burg. Megjithatë, pavarësisht ashpërsimit të ligjit, produkte të dyshuara vijojnë të gjenden në treg.
Etiketa që thotë një gjë, rafti një tjetër
Problematika nuk lidhet vetëm me mungesën e informacionit, por edhe me mospërputhjen mes asaj që i paraqitet blerësit në raft dhe asaj që shkruhet realisht në paketim. Ka produkte që shiten me një emërtim në ekspozim, ndërsa etiketa e produktit jep një përshkrim tjetër.
Shqetësues paraqitet edhe rasti i lëngjeve të frutave që konsumohen nga fëmijët. Në pjesën ballore të paketimit mund të promovohet ideja e një produkti '100% lëng frutash', ndërsa informacioni në pjesën e pasme jep një pasqyrë tjetër, shpesh me shkronja aq të vogla sa vështirë të lexohen nga konsumatori mesatar.
Dyshime mbi rolin e kontrollit shtetëror
Versioni i paraqitur në denoncim ngre pikëpyetje të forta për efektivitetin e kontrolleve nga Autoriteti Kombëtar i Ushqimit. Nëse produkte të tilla gjenden lirisht në rrjetin e njësive tregtare, atëherë mbetet për t’u sqaruar sa funksionon realisht filtri inspektues dhe sa zbatohet ligji në terren.
Kur shkeljet përsëriten në raftet ku furnizohen mijëra qytetarë, problemi nuk duket më si rast i izoluar tregtarësh, por si tregues i një mbikëqyrjeje që, të paktën nga sa shihet në treg, nuk po jep garancinë që publiku pret.
Për konsumatorin, etiketa nuk është formalitet teknik, por minimumi i informacionit që duhet të marrë para se të blejë dhe të konsumojë një produkt.
Kur ky standard cenohet, përgjegjësia nuk mbetet vetëm te biznesi që shet, por prek drejtpërdrejt edhe institucionet që kanë për detyrë të kontrollojnë tregun.