Kanadaja po kërkon të shesë një kthesë të madhe ekonomike në një moment të vështirë për tregtinë me SHBA-në. Kryeministri Mark Carney synon të tërheqë deri në 1 trilion dollarë kanadezë investime gjatë pesë viteve të ardhshme, ndërsa qeveria e tij po përpiqet të ulë varësinë nga tregu amerikan dhe të bindë kapitalin global të hyjë në projekte të reja, jo thjesht në blerje kompanish ekzistuese.
Toronto, vitrina e madhe e qeverisë kanadeze
Dhjetëra investitorë të mëdhenj ndërkombëtarë janë mbledhur në Toronto në një samit dyditor, ku qeveria kanadeze po prezanton më shumë se 160 projekte investimi në sektorë që i quan strategjikë. Në listë përfshihen minierat, energjia, transporti, infrastruktura dhe teknologjia.
Mes pjesëmarrësve janë drejtues të disa prej institucioneve më të mëdha financiare në botë, përfshirë BlackRock, Blackstone, Temasek dhe APG Groep. Sipas qeverisë, prania e tyre synon të hapë negociata dhe partneritete, por jo domosdoshmërisht marrëveshje të menjëhershme.
Objektiv ambicioz, por marrëveshjet nuk duken afër
Sipas një burimi qeveritar, samiti pritet të shërbejë kryesisht si pikënisje për diskutime, ndërsa investimet e mëdha mund të kërkojnë edhe 12 deri në 18 muaj për t’u konkretizuar. Kjo e vendos objektivin e shpallur nga Carney në terrenin e një plani politik dhe ekonomik me shumë të panjohura.
Vetë Carney ka deklaruar se në Kanada po vijnë investitorë që menaxhojnë mbi 120 trilionë dollarë kanadezë asete. Megjithatë, pesha reale e këtij interesimi mbetet për t’u matur te projektet që financohen, jo te shifrat e menaxhimit të fondeve që përdoren si argument politik.
Teknologji, qendra të të dhënave dhe miniera në fokus
Një pjesë e madhe e paketës që po promovohet lidhet me teknologjinë. Lista e qeverisë përfshin 96 qendra të të dhënave në zhvillim, si edhe investime të mundshme në kompjuterikën kuantike të kompanisë Xanadu dhe në qendra të mëdha të të dhënave të orientuara nga inteligjenca artificiale.
Në sektorin minerar, ndër projektet më të spikatura është Crawford Nickel, i paraqitur si një projekt për prodhimin e nikelit me karbon të ulët për bateri dhe për çelikun e gjelbër. Qeveria po e shet këtë si pjesë të pozicionimit të Kanadasë në zinxhirët e rinj industrialë dhe energjetikë.
Infrastrukturë e madhe dhe përpjekje për t’u shkëputur nga SHBA
Në paketën e projekteve është përfshirë edhe një linjë hekurudhore me shpejtësi të lartë mes Calgary dhe Edmonton, e cila kërkon rreth 900 milionë dollarë kanadezë financim. Qeveria po e vendos infrastrukturën në qendër të planit për rritje, në një kohë kur ekonomia po përballet me pasojat e tensioneve tregtare dhe tarifave amerikane.
Strategjia e Carney-t synon të reduktojë varësinë nga SHBA dhe të zgjerojë lidhjet ekonomike me Evropën, Azinë dhe Lindjen e Mesme. Kjo lëvizje vjen pasi eksportet kanadeze rrezikohen nga përplasja tregtare me partnerin më të madh ekonomik të vendit.
Shifrat e investimeve rriten, por jo domosdoshmërisht në ekonomi reale
Të dhënat qeveritare tregojnë se investimet e huaja direkte në Kanada janë rritur që nga viti 2022. Flukset mesatare tremujore kanë arritur rreth 23 miliardë dollarë kanadezë në vitet 2024 dhe 2025, ndërsa këtë vit llogariten rreth 20 miliardë dollarë kanadezë deri tani.
Por tabloja nuk është aq lineare sa paraqitet nga qeveria. Një pjesë e madhe e këtyre investimeve lidhet me bashkime dhe blerje të kompanive ekzistuese, ndërsa investimet në projekte të reja si fabrika dhe depo nuk kanë shënuar rritje të fortë që prej ardhjes së Carney-t në pushtet.
Edhe skepticizmi i tregut është i pranishëm. Kryeekonomisti i BMO Capital Markets, Doug Porter, ka paralajmëruar se tërheqja e investimeve të reja në një ekonomi të pjekur si ajo e Kanadasë mund të jetë e vështirë, pavarësisht paketimit ambicioz që po i bëhet samitit të Torontos.
Ndërkohë, bankat dhe institucionet financiare kanadeze kanë shpallur angazhime të reja për ekonominë, përfshirë 1.4 miliardë dollarë kanadezë nga Royal Bank of Canada për kompanitë e teknologjisë, deri në 70 miliardë dollarë nga Bank of Montreal për sektorë kritikë, si edhe 2 miliardë nga CIBC dhe 5 miliardë nga Sun Life.
Për qeverinë kanadeze, sfida nuk është vetëm të tërheqë kapital, por ta orientojë atë drejt projekteve që rrisin prodhimin, teknologjinë dhe infrastrukturën. Pikërisht aty do të matet nëse objektivi prej 1 trilion dollarësh është një plan i realizueshëm apo më shumë një mesazh i fortë politik përballë presionit nga SHBA.