Një skemë e re që po qarkullon në Bruksel mund t’i japë Shqipërisë një rol të pazakontë në strukturat e Bashkimit Evropian edhe pa hyrë ende zyrtarisht në union. Sipas versionit që po diskutohet në Komisionin Evropian, Tirana dhe Podgorica mund të emërojnë komisionerët e tyre përpara mbylljes së plotë të procesit të anëtarësimit.
Çfarë parashikon plani i ri
Sipas njoftimeve të bëra publike ditët e fundit dhe deklarimeve të Ursula von der Leyen, Komisioni Evropian po shqyrton një qasje të re për vendet që janë në rrugën e anëtarësimit, përfshirë Shqipërinë.
Media belge “Rapporteur” ka publikuar detaje sipas të cilave Shqipëria dhe Mali i Zi mund të dërgojnë komisionerë në Bruksel edhe para anëtarësimit formal në BE. Nëse kjo skemë ecën përpara, do të ishte një hap i pazakontë për mënyrën si është ndërtuar deri tani zgjerimi i unionit.
Pse po shtyhet kjo formulë
Sipas planit, vendet kandidate do të përfshiheshin më thellë në politikat evropiane ndërsa shtetet anëtare vazhdojnë procedurat e tyre të ratifikimit, të cilat shpesh zgjasin dhe mbeten të ndërlikuara politikisht.
Kjo do të thotë se integrimi institucional mund të nisë pjesërisht përpara anëtarësimit të plotë, një sinjal që Brukseli po kërkon rrugë më fleksibël për zgjerimin, pa hequr zyrtarisht dorë nga filtrat dhe kushtet ekzistuese.
Çfarë roli mund të kenë komisionerët
Sipas dokumentit të cituar nga media belge, një komisioner nga një vend në proces anëtarësimi mund të marrë pjesë në punën e Kolegjit të Komisionerëve për çështje relevante.
Në të njëjtin dokument thuhet se kjo mundësi konsiderohet e justifikuar gjatë periudhës së hyrjes në union, duke ruajtur, sipas formulimit zyrtar, autonominë, kolegjialitetin dhe përgjegjësinë kolektive të organit drejtues të BE-së.
Në praktikë, kjo do t’i jepte Shqipërisë një kanal ndikimi në fazë paraprake, edhe pse statusi i saj do të mbetej ende jashtë anëtarësimit të plotë.
Një precedent i paprovuar më parë
Nëse një komisioner shqiptar do të merrte detyrë në Bruksel përpara hyrjes zyrtare të vendit në BE, kjo do të ishte hera e parë që ndodh në historinë e unionit.
Komisioni Evropian ka bërë të ditur gjithashtu se synon t’u ofrojë vendeve kandidate një integrim gjithnjë e më të thellë në tregun e vetëm, paralelisht me reformat e brendshme që kërkohen për anëtarësim.
Plani i detajuar mbi strategjinë e re të zgjerimit pritet të paraqitet në Bruksel nga komisionerja Marta Kos.
Për momentin bëhet fjalë për një plan në shqyrtim, jo për një vendim të miratuar.
Ajo që bie në sy është se Brukseli po teston forma të reja integrimi për vendet kandidate, ndërsa procesi klasik i anëtarësimit vazhdon të mbetet i ngadaltë dhe politikisht i ndjeshëm.