Pakënaqësia për shkollat, qiratë, pagat dhe çmimet nuk po mbetet më statistikë. Në disa vende të Europës, mijëra qytetarë, sidomos të rinj, kanë dalë në rrugë për të kundërshtuar atë që shihet si dështim i politikave publike për arsimin, strehimin dhe përballimin e jetesës së përditshme.
Franca, zemërimi nis nga shkollat dhe shkon te çmimet
Në Francë, nxënësit e shkollave të mesme kanë protestuar për mungesën e mësuesve, kushtet e dobëta në shkolla dhe vështirësitë me pranimin në universitete. Protestave u janë bashkuar edhe qytetarë të tjerë, që kundërshtojnë rritjen e çmimeve, veçanërisht të karburanteve, dhe përkeqësimin e kushteve ekonomike.
Një nga sindikatat më të mëdha të vendit, Konfederata e Përgjithshme e Punës, ka mbështetur këto lëvizje duke kërkuar ulje çmimesh, rritje pagash dhe përmirësim pensionesh. Nga ana tjetër, qeveria franceze ka njoftuar si përgjigje angazhimin e 3 mijë mësuesve zëvendësues, një masë që vjen mes presionit në rritje mbi sistemin arsimor.
Spanja, kriza e strehimit kthehet në revoltë sociale
Në Spanjë, fokusi i protestave është zhvendosur te strehimi. Aktivistët kanë dalë kundër rritjes së qirave dhe dëbimeve, duke kërkuar ngrirje çmimesh dhe më shumë mbrojtje për qiramarrësit.
Pakënaqësia u thellua pas rastit të një 87-vjeçareje që u dëbua nga banesa pasi fondi i investimeve që zotëronte pronën i rriti qiranë me 230%. Ajo ndërroi jetë dy javë më vonë, pasi ishte shtruar në spital.
Qeveria e Pedro Sánchez tentoi të kalonte masa emergjente për strehimin, përfshirë kufizimin e dëbimeve dhe rregullimin e qirave afatshkurtra, por nisma nuk mori mbështetjen e nevojshme në parlament. Aktivistët kanë paralajmëruar vijimin e protestave dhe një grevë të përgjithshme më 11 nëntor.
Portugalia dhe Italia, nga banesat e papërballueshme te përplasjet në rrugë
Në Portugali, qindra qytetarë u mblodhën në Lisbonë për të protestuar kundër çmimeve të larta të banesave. Sipas të dhënave zyrtare të cituara në raport, çmimet e pronave janë dyfishuar nga viti 2015 deri në 2024, me ritëm rreth dy herë më të shpejtë se mesatarja e Bashkimit Europian.
Në Itali, pakënaqësia ekonomike ka marrë trajtë më të ashpër. Në Milano, Torino dhe Bolonjë janë regjistruar trazira, ku sipas raportimeve pati përplasje me policinë, hedhje gurësh dhe objektesh të tjera, si edhe djegie barrikadash.
Përballë kësaj situate, qeveria italiane po shqyrton masa të reja sigurie, përfshirë dërgimin e 500 trupave ushtarake shtesë në Milano.
Edhe Shqipëria në hartën e pakënaqësisë
Protestat kanë përfshirë edhe Shqipërinë, ku demonstratat kundër kryeministrit Edi Rama kanë vijuar prej disa ditësh. Në qendër të pakënaqësisë janë korrupsioni i perceptuar, mungesa e vendeve të punës, problemet në sistemin arsimor dhe tensionet rreth zhvillimeve ekonomike e projekteve të mëdha të ndërtimit.
Megjithëse shkaqet ndryshojnë nga një vend te tjetri, tabloja e përgjithshme mbetet e njëjtë: kosto më e lartë jetese, shërbime publike nën presion dhe mosbesim në rritje ndaj mënyrës se si institucionet po i adresojnë këto kriza.
Në disa raste protestat kanë nisur paqësisht, por më pas janë shoqëruar me përplasje të dhunshme, plaçkitje dhe dëmtime pronash, duke e bërë më të mprehtë përplasjen mes qytetarëve dhe autoriteteve.
Ajo që po shihet në disa vende europiane nuk duket si shpërthim i izoluar, por si shenjë e një krize më të gjerë sociale, ku arsimi, strehimi dhe përballueshmëria ekonomike po kthehen në test të drejtpërdrejtë për qeveritë.