Shqipëria pritet të shënojë rritje ekonomike 3.4%, sipas raportit më të fundit të Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor. Por pas shifrës që në lexim të parë tingëllon pozitive, raporti nënvizon një problem më të thellë: ekonomia po mbahet kryesisht nga turizmi dhe shërbimet, ndërsa vendet e punës më produktive dhe më të paguara mbeten ende sfidë.
Rritje ekonomike, por me kufizime të qarta
Sipas raportit, ekonomia shqiptare pritet të rritet me 3.4% këtë vit. Megjithatë, Banka Botërore nuk e paraqet këtë si garanci për zhvillim të qëndrueshëm, për sa kohë produktiviteti mbetet i ulët dhe baza e eksporteve vijon të jetë e ngushtë.
Këta faktorë, sipas raportit, e kufizojnë potencialin për rritje afatgjatë dhe e bëjnë ekonominë më të ekspozuar ndaj sektorëve që varen nga sezonaliteti dhe luhatjet e jashtme.
Papunësia bie, pagat rriten, por cilësia e punës mbetet në qendër të debatit
Banka Botërore vlerëson se papunësia në Shqipëri ka zbritur në nivelin më të ulët historik, ndërsa pagat vijojnë të rriten. Por vetë raporti e zhvendos vëmendjen te një tjetër tregues që shpesh mbetet në hije në komunikimin zyrtar: sa produktive dhe sa të mirëpaguara janë realisht këto vende pune.
Institucioni thekson se adresimi i hendekut në aftësi, rritja e produktivitetit dhe krijimi i kushteve që bizneset të investojnë e të zgjerohen janë vendimtare për ruajtjen e rritjes në afat të gjatë dhe për afrimin me standardet e Bashkimit Evropian.
Varësia nga turizmi dhe pengesat për biznesin
Raporti evidenton se ekonomia shqiptare mbështetet kryesisht te turizmi dhe shërbimet, një strukturë që sjell të ardhura, por jo domosdoshmërisht ndërtim të një baze të fortë prodhuese dhe eksportuese.
Sipas Bankës Botërore, lehtësimi i barrierave tregtare dhe i procedurave administrative mund të nxisë investimet, eksportet dhe punësimin. Mesazhi është i qartë: qëndrueshmëria makroekonomike, e vetme, nuk mjafton për të krijuar vende pune cilësore apo për të afruar të ardhurat me mesataren e BE-së.
Treguesit fiskalë dhe krahasimi në rajon
Në planin fiskal, raporti evidenton se borxhi publik ka zbritur nën 50% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndërsa bilanci buxhetor dhe pozicioni i jashtëm i vendit paraqiten të përmirësuara.
Në nivel rajonal, rritja ekonomike për Ballkanin Perëndimor parashikohet mesatarisht 3.1% në vitin 2026. Me 3.4%, Shqipëria renditet pas Kosovës me 3.6%, por para Maqedonisë së Veriut me 3.3%, Malit të Zi me 3.2%, Serbisë me 3.1% dhe Bosnjë-Hercegovinës me 2.4%.
Raporti jep një tablo me dy anë: nga njëra anë rritje, ulje të papunësisë dhe përmirësim të disa treguesve fiskalë; nga ana tjetër, një ekonomi që ende nuk duket se ka dalë nga varësia ndaj sektorëve me produktivitet më të ulët.
Pikërisht aty qëndron edhe testi real i shifrës 3.4%: jo thjesht sa rritet ekonomia në letër, por sa e qëndrueshme dhe sa gjithëpërfshirëse është kjo rritje përtej statistikave.